Devrim Sineması: Dünyayı Sarsan Filmler

29 Kasım 2004 Pazartesi - 00:00

17 Filmde Bolşevik Devrimi

Ekim Devrimi sonrasında Rusya'da yaşamın her alanında gerçekleşen modernleşme ve gelişmenin uzantısı olarak güzel sanatlar ve özellikle sinema büyük bir ivme kazanıyordu. Yirminci yüzyılda doğan ve sanatlar içinde en genci olma özelliğini taşıyan sinema sanatı, kendisiyle aynı döneme rastlayan Sovyet Devrimi'nin mimarları tarafından da büyük bir hürmet ve çoşkuyla karşılanarak olağanüstü bir önem atfedilmesi sonucu, Bolşevik Devrim'inin sözcülüğünü üstlenmiş oluyordu.


Bu genç ve inançlı devrimin sinemacıları, ?sinematograf? adlı icat üzerine yaptıkları çalışmalar sonucunda bu teknolojik buluşa ?sanat? payesini kazandırarak bir sirk eğlencesi olmaktan çıkarıyorlar ve günümüz sinemasının temellerini atıyorlardı. İşte sinema sanatının bu ?saadet devri'ni yaratan S.M. Eisenstein, V. Pudovkin, D.Vertov ve G. Alexandrov gibi sanatçıların başyapıtları şimdiye kadar çeşitli vesilelerle değişik ortamlarda izlenmiş olmasına rağmen, kalitesiz kopyalar, eksik ve kusurlu çeviriler v.b. teknik aksaklıklar yüzünden sinemaseverlere sağlıkı bir seyir imkanı verememişlerdi. ?Digital Kültür? tarafından piyasaya sürülen ve büyük Sovyet ustalarının başyapıtlarını kaliteli bir görüntü ve ses ile izleme imkanı veren, 17 VCD'lik ?Devrim Sineması? koleksiyonu, Türkiyeli sinemaseverlerin beğenisine sunuldu. Sinema ile her düzeyde ilgilenenler için kusursuz bir kaynak olan ?Devrim Sineması? serisi bu alanda önemli bir boşluğu doldurarak koleksiyonerlerin raflarındaki güzide yerini alacağa benziyor.

Ve Filmler...

Ana / Vesvolod Pudovkin

Edebiyat ve tiyatroda ?Sosyalist Gerçekçilik? akımının kurucusu olan Maksim Gorki (Alexei Maximovich Peshkov)?nin aynı adlı romanından sinemaya uyarlanan ?Ana?, basit bir ev kadınıyken Çarlık rejiminin karanlığında, önce eşini sonra da oğlunu kaybeden bir annenin karakterinde yaşadığı değişiklikler sonucu kendisini sınıf mücadelesine adamasının öyküsünü etkileyici bir sinema diliyle ve sofistike metaforlar yardımıyla anlatan akıcı ve kolay izlenebilen bir Pudovkin başayapıtı.

Potemkin Zırhlısı / Sergei M. Eisensteim

Yıllardır tüm zamanların en iyi on filmi değerlendirmelerinde en üst sıralarda yer alan bu sinema başyapıtı, başarısızlıkla sonuçlanan 1905 Devrimi'nin simgelerinden Çarlık Karadeniz Donanması?na bağlı Potemkin savaş gemisinin mürettebatının, başkaldıran halka omuz vermek amacıyla giriştiği ayaklanmayı konu alıyor. Edmund Meisel bestelediği müziğiyle etkileyici bir sinema şölenine dönüşen film Hollywood tarafından da baştacı edilerek günümüze kadar ulaşan kurgu dilinin ilk örneği olarak tarihe geçiyor.

Kameralı Adam / Dziga Vertov

Ünlü Sovyet sinema kuramcısı ve yönetmeni Dziga Vertov'un teorize ettiği ?Sinema-Göz? (Kino-Glaz) anlayışının en büyük yapıtı olan Kameralı Adam, senaryoyu, dekoru, oyunculuğu ve ara yazıları dışlayan devrimci biçimselliğiyle, sinemanın matematik ve diğer pozitif bilimlerin de katkısıyla ulaşabileceği noktaları zorlayan bir yapıt olmanın yanısıra bütün dünyadaki belgesel film yapımcılarına da ışık tutan bir kılavuz niteliği taşıyan film büyük bir Sovyet kentinin gündelik yaşamını konu ediyor.

Maksim Gorki, Çocukluğum / Mark Donskoy

Çocukluğum Maksim Gorki'nin ototbiyografik üçlemesinin ilk kitabından uyarlanmıştır. Mark Donskoy'un yönetmenliğini üstlendiği film Gorki'nin kendi çocukluğu ekseninde Rus halkının acılarını gözler önüne serdiği etkili bir çalışma.

Maksim Gorki, Gençliğim / Mark Donskoy

Yine Donskoy imzası taşıyan üçlemenin ikinci filmi Gençliğim, Gorki'nin üçlemesinin Ekmeğimi Kazanırken isimli ikinci kitabından uyarlanmıştır.

Maksim Gorki, Benim Üniversitelerim / Mark Donskoy

Gorki'nin onaltı yaşında üniversite okumak için geldiği Kazan kentinde yaşadığı olayları konu edinen filmde sosyalist gerçekçi akımın ilkeleri doğrultusunda Rus toplumunun çeşitli katmanlarından farklı bir çok karakter, analitik bir üslupla incelenerek bir Rusya panoraması oluşturulmuştur.

Ekim / Sergei M. Eisenstein

Sinema tarihinin önemli filmlerinden biri daha...
Sovyet Devrimi'ni anlatan Amerikalı John Reed'İn Dünyayı Sarsan On Gün isimli romanın uyarlanan bu Eisenstein filminde yine metaforlar ve sinema dili arayışları dikkat çekmektedir.
Şostakoviç'in etkileyici film müziğiyle de göz dolduran Ekim, hala bütün dünyadaki sinema okullarında derslere konu olmayı sürdürmektedir.

Grev / Sergei M. Eisenstein

1923 yılında Glumov'un Günlüğü adlı kısa filmi çeken genç Eisenstein'in ilk filmi olan ?Grev'in başrolünde ne bir aktör ne de aktrist yer alıyor. Bu filmin baş kahramanı işçi sınıfı...
Halk kitlelerini her zaman görmeye alıştığımız figürasyon görevinden azlederek ön plana çıkaran Eisenstein bu tavrıyla Ekim Devrimi'nin ilkelerine ıolan bağlılığını da kanıtlamış oluyordu.

Alexander Nevski / Sergei M. Eisenstein

Eisenstein bu filmi 1938 yılında Avrupa Emperyal Devletleri'nin Hitler ile Münih Antlaşması'nı yaparak, Nazizmi, Sovyetler Birliği'nin üzerine sürme çabasında olduğu dönemde, 13. yüzyılda yaşayan ve Proto Almanlar'ı yenilgiye uğratan Rus Prensi Alexander'ın hayat hikayesinden esinlenerek sinemasal bir direniş geliştirme amacıyla gerçekleştirdi.

Korkunç Ivan / Sergei M. Eisenstein

Korkunç Ivan'da bir devlet kurcusunun her alanda verdiği savaşımı anlatılmaktadır. Devlet kurma uğruna yüksek bedeller ödemekten çekinmeyen olağanüstü bir kişiliktir. Ivan, devleti soyup talan eden, parmağında oynatan, iktidarı vermek istemeyen ve kukla bir Çar'a razı olan Boyarlarla, dış düşmanlarla ve kendisiyle yaptığı savaşı kazanabilecek midir?


Korkunç Ivan II.Bölüm: Boyarların Düzeni / Sergei M. Eisenstein

İki bölüm olarak tasarlanan Korkunç İvan'ın ilk bölümünü bir yılda bitiren Eisenstein, 1945'de ikinci bölüm olan Boyarların Düzeni'ni bitirdi. Film Korkunç Ivan'ın müziklerini hazırlayan, müziğin ustası Prokofiev?i, sinemanın ustası Eisenstein ile buluşturuyordu. Bunun karşılığında görsel-işitsel açıdan kusursuz bir film orataya çıkıyordu. Eisenstein bu filmin bir bölümünü renkli çekti.

Yaşasın Meksika / Sergei M. Eisenstein

Eisenstein, sürekli birlikte çalıştığı kameramanı Eduard Tisse ile sesli sinemayı incelemek için gittikleri yurtdışı gezisinde Amerikalı yazar Upton Sinclair ile Meksika'da bir film çevirmek üzere anlaşır. Yapımcılığı üstlenen Sinclair politik kaygıları sonucu çalışmaları durdurunca bu büyük başyapıt tamamlanamaz.

St. Petersburg'un Sonu / Vsevolod Pudovkin

Pudovkin Ana ile kazandığı başarının hemen ardından devrimin onuncu yıl kutlamalarına yetiştirilmek üzere bu filmi çekmeye başlar. Aynı kutlamalar için Ekim filmini gerçekleştirmeye çalışan Eisenstein ile Pudovkin arasındaki rekabet de bu çekimler sırasında doruk noktasına ulaşmıştı.

Dünyayı Sarsan On Gün / G. Alexandrov

Dünyayı Sarsan On Gün, tüm yönleriyle Sovyet Devrimi'nin canlı tanıklığını yapan sarsıcı bir yapımdır. Bu filmde gerçek tanıklar ve görüntülerle, Rusya tarihinin Çarlık despotizminden Bolşevik Devrimi'ne doğru akan süreçteki olayları belgesel bir dille işlenmektedir. Filmni İngilizce versiyonunu Orson Welles seslendirmiştir.

Asya Üzerinde Fırtına, Cengiz Han'ın Torunu / Vsevolod Pudovkin

Pudovkin'in Moğolistan steplerinde çektiği filmde, eski bir belgeye dayanarak Cengiz Han?ın torunu ilan edilip kukla imparator olarak kullanılan Amogalan?ın ibret verici öyküsü anlatılmaktadır.

Lenin İçin Üç Şarkı / Dziga Vertov

Bu film, Vertov'un halk sanatının kaynaklarından yararlanarak çektiği bir yapımdır. İlk şarkı Karanlık Bir Hücreydi Yüzün?de Ortaçağ karanlığında yaşayan bir kadının devrimle birlikte yaşadığı aydınlanmayı, Onu Sevmiştik adını taşıya ikinci şarkıda Lenin'in yaşamını ve üçüncü şarkı Muhteşem Taş Kentte ise Lenin ile birlikte yaşanan kazanımlar ve atılımları izliyoruz.

Kronştadlıyız / Yefim Dzigan

1919 yılından itabaren beyazlar, Sovyet Devrimi'ne ülkenin dört bir yanından saldırırlar. Bolşevikler şimdi de devrimi korumak için savaşmaya başlarlar. Kronstad'lı denizciler, gemilerini terk ederek, kasaba ve kentlerini karşı devrimcilerden kurtarmak için mücadele ederler.

Özgür Şeyben


VCD Formatında 17 Film / Digital KÜLTÜR

Yorumları gör

Yorumlar

En Popüler Fragmanlar
Azazil: Düğüm Resmi Fragman
Belalı Rehine - Altyazılı Fragman
Arı Maya - Dublajlı Teaser 2
Paddington -Türkçe Dublajlı Teaser
Çilek - Fragman
Rosewater - Orijinal Fragman
Tüm fragmanları görüntüle