Filmleri oyla!
Beyazperdem
    Her Şeyi Bitirmeyi Düşünüyorum
    BEYAZPERDE ELEŞTİRİSİ
    4,5
    Muhteşem
    Her Şeyi Bitirmeyi Düşünüyorum

    Bir Domuzun Peşinden…

    Tuba Büdüş

    Yazı filmin sürpriz gelişmelerini ele veriyor olabilir. 

    “Her şeyi bitirmeyi düşünüyorum…” 

    Bu cümledeki düşünceye neden kapıldığını uzun uzun anlatan bir kadın sesi ile başlıyor film. Aynı anda da bir evin bölümlerine, objelerine göz gezdiriyoruz. Sevgilisinin onu arabayla gelip almasıyla film, bu iç sesin konuşmasından bizi gerçek dünyanın içine atıveriyor birdenbire. Fakat bu genç kadının çıktığı ev ile biraz önce gezindiğimiz evin aynı olmamasını, arabaya binerken onu pencereden izleyen yaşlı, fakat daha sonra ise genç olduğunu fark ettiğimiz adamın kim olduğunu anlayamıyoruz. Yine de yağmaya başlayan karın ve keyifle çıkılan yolculuğun hissettirdiği ılık esinti baskın geliyor tüm bu soru işaretlerine. Ne var ki; bu sıcak renklerle başlayan sahnenin iç ısıtan tonu, çok geçmeden etkisini kaybediyor. Alışık olduğumuz yol hikâyelerinden de, aile ile tanışmayı odağına alan gerilimlerden de (film ilk anlarında zaman zaman Jordan Peele’nin filmi “Get Out”ı akla getirmiyor değil.) bir kuple almaktan öteye gitmiyor. Hatta Charlie Kaufman’ın yönettiği ve Kanadalı yazar Lain Reid’in 2016 yılında basılan aynı isimli romanından senaryolaştırdığı “Her Şeyi Bitirmeyi Düşünüyorum” için tam anlamıyla türler arası bir kolaj diyebiliriz. 


    New York Yanılsamaları” ve “Anomalisa” filmlerinde yönetmenlik koltuğuna geçmiş olan Kaufman aslında senarist kimliğiyle daha çok tanınmakta. Birçok başarılı film ve diziye senaristlik yapmış Kaufman’ın bu konuda rüştünü fazlasıyla ispatladığı su götürmez bir gerçek. Hatta kendisi 2004 yapımı “Sil Baştan” ile daha geniş bir kesim tarafından tanınmış ve Akademi tarafından da Orijinal Senaryo dalında Oscar’a layık görülmüştü. Fakat Kaufman’ın tüm filmografisine sahip olan biri bile onun “Her Şeyi Bitirmeyi Düşünüyorum”da çıktığı türler arası yolculuğu ve dokunmak istediği mevzuları takip etmekte zorlanabilir. Korku, gerilim, animasyon, dram, müzikal ve daha nice alt türlerin arasında kaybolmamızı diğer yandan da, yaşlanma, yalnızlık, veganizm, izolasyon, hafıza, güzellik algısı, aile olgusu ve daha nice mevzuyu onunla birlikte sırtlanmamızı istiyor film. Üstelik yol boyunca ve yemek masasında hiç susmayan karakterlerimiz sayesinde sonu gelmez bir entelektüel sohbeti takip etmek için çırpınıyoruz. Öyle ki Tolstoy’dan David Foster Wallace, Leonid Brejnev, Pierre & Marie Curie, Mussolini,  Eva H. D., William Wordsworth,  Anna Kavan’a kadar nice şair, yazar, fizikçi, general  ve hatta diktatör eşlik ediyor bu sohbetlere. Kimi zaman bir film kritiğini, kimi zaman bir şiiri, kimi zaman da geçmişin faşist yönetimlerinde yaşanılan mevzuları arabanın ve evin içinde sıkışıp kalmış karakterlerimizden dinliyoruz.


    Her Şeyi Bitirmeyi Düşünüyorum

    Tabii tüm bunlardan dolayı seyircinin takip etmekte zorlanacağı karmaşık ya da baş döndürücü bir film değil karşımızdaki. Bilakis oldukça sakin, yoluna emin adımlarla devam eden, anın duygusunu buram buram hissettiğimizden emin olmadan diğer sahneye geçmeyen türden. Film aslında sadece üç parça halinde değerlendirilebilir. Jake’in (Jesse Plemons) evine uzanan yolda arabanın içinde geçen, evdeki ve son olarak da dönüş yolundaki kısım. Daha çok arabanın ve evin içinde geçen oldukça klostrofobik bir film var kaşımızda bu nedenle. Üstelik yönetmenin 1.33:1ekran tercihi bu hissiyatı desteklemekte. Fakat dönüş yolu biraz daha çatallı. Sürekli yağan kar ve gittikçe tuhaflaşan film evreni ise cabası. Filmi ifade etmeye bu üç bölüm üzerinden devam edersek, sadece filmin takip ettiği tür değil aynı zamanda karakterlerin alışkanlıkları ya da ruh halleri de bu bölümler arasında değişikliğe uğruyor aslında. Örneğin Jessie Buckley tarafından hayat bulan Lucy, Louisa,Yvonne de diyebileceğimiz (filmin her bölümünde ismi değişiyor) genç kadın, eve gidiş yolculuğunda biz seyirciyle iç sesiyle iletişim kurmayı hiç bırakmıyor. Hatta bunu yaparken bir yandan da her ne kadar ilk başlarda belli belirsiz yapsa da ilerleyen anlarda bariz bir şekilde kameraya yani bize birkaç etkileyici bakış da atıyor. Tüm bunlar yetmezmiş gibi Lucy kendi içinden düşünürken ya da bizimle konuşurken sanki onu duymuş gibi Jake’nin “Ne dedin?” ya da “Bir şey mi dedin?” diye sorması benim gibi “Fleabag” tutkunlarına tanıdık gelecektir. Ne yalan söyleyeyim bir ara dizideki Fleabag ile Rahip arasındaki diyalogları hatırladığım için diziye olan büyük hayranlığımı yad etmedim diyemem. Fakat yönetmenin bu tercihi evdeki sahnelerde yani filmin ikinci bölümünde tekrarlanmıyor. Zira yavaş yavaş daha da genişleyen ama aynı zamanda da karmaşıklaşan hikâye başka türlerle hemhal olmaya başlıyor. Bir yandan da kendini ufaktan açık edecek tüyoları eteğimize bırakmaya başlıyor Kaufman. Bu bölümün en güçlü yanı ise evin tasarımı olsa gerek. Evin her bir köşesi ya da objesi adeta karakterlerden daha çok şey ifade ediyor. Üstelik ev içindeki sahnelerin etkileyiciliği bununla da sınırlı değil. Filmin ilk bölümündeki diyaloglardaki tüm detayları aklında tutan seyirci için evin içi sürprizlerle dolu. Zira Kaufman, arabanın içindeki tüm muhabbetin bir sebebi var diyor adeta. Son kısımda ise genelde fazlasıyla makul ve sakin olan Jake’in agresif bir kişilik sergilemesi şaşırtmıyor değil. Tabii tüm bu sürece filmin başından beri eşlik eden paralel kurguyu da unutmamak gerek. Film evreninden oldukça kopuk bir ton izleyen bu paralel kurgu sahnelerinin son düzlüğe kadar gizemini koruması ise filmin bir diğer başarısı. Ne de olsa zurnanın zırt dediği yer sürekli anlık kesmelerle yanına uğradığımız yaşlı karakterin omuzlarında yükseliyor biraz da. Nasıl mı?



    Dönüp dolaşıp aynı hayali yıllarca kurduğunuz olmuştur değil mi? Hatta belki de o hayal sizinle mezara kadar gidecektir. İşte “Her Şeyi Bitirmeyi Düşünüyorum”da son düzlükte muhtemelen Jake ile birlikte mezara gidecek bir hayali ile bitiyor. Filmin başından beri aslında hafızasının dehlizlerinde dolaştığımız Jake’in en büyük hayalinin zihninde bir kez daha tasavvur etmesiyle son buluyor her şey. Üstelik onu bu son tasavvura götüren şey onun çocukluk travması olan kurtlanmış domuzun en sevdiği animasyonun çizgileriyle hayat bulmuş hali oluyor. Böylece Jake, travmasını sempatik bir hale getirerek yüzleşmek istiyor. Yüzleşmek istiyor çünkü Jake o kurtlar tarafından sömürülen domuzda kendini görüyor. Bu nedenle bu yüzleşme onun için kaçınılmaz. Her ne kadar tüm film boyunca Jake, yer yer hep olmak isteyip de olamadığı sıfatlarla (fizikçi, ressam, sinema ve şiir tutkunu, az biraz şair, az biraz da yazar, eleştirmen) yarattığı sevgilisiyle, farklı dönemlerine şahit olduğumuz ailesiyle, yer yer de yaşlılık haliyle yüzleşse de son tahlilde kendini en çok özdeşleştirdiği şey o domuz oluyor. Evet özellikle genç kadın vesilesiyle ailesine yaptığı şeyleri ifade etmeyi, korkularıyla yüzleşmeyi hatta yüzüne dahi bakamadığı babasının omzuna başını koymayı başarıyor. Fakat son tahlilde düğüm yaşlı domuz ve yaşlı adam ile son düzlüğe giriyor. Bir başka ifadeyle ev de dâhil olmak üzere her şey Jake’in bilinçaltı yolculuğu ve hayatıyla yüzleşmesine hizmet ediyor. Fakat en çok da o domuz Jake’in buzdağının derinlerinden sıyrılmasını sağlıyor. Kaufman, bilinçaltı filmleri denilince ilk akla gelen isimlerden David Lynch’in ismiyle anılacak kadar usta işi bir filmle karşımıza çıkıyor. Üstelik bunu en akla gelmeyecek türlerden bile beslenerek başarıyor.


    Son olarak Kaufman’ın başarısında büyük katkısı olan birçok isim var elbette. Lakin özellikle kamera arkasında “Soğuk Savaş”, “Dovlatov”, “Ida” , “Loving Vincent” gibi filmlerle adını duyurmuş Polonyalı görüntü yönetmeni Lukasz Zal’ın ismini özellikle anmak gerek. Ve tabii ki en az Buckley ve Plemons kadar etkili oyunculuklarıyla David Thewlis (baba) ve Toni Collette’in (anne) varlığının filme çok şey kattığını kimse inkâr edemez sanırım. 

    Tuba Büdüş

    Daha Fazlasını Göster
    • En son Beyazperde eleştirileri

    Yorumlar

    • filmsevici
      Maalesef... Çeneme hakim olamadığım zamanlar olduğu gibi söz konusu sinema ve filmse parmaklarıma da hakim olamıyorum.
    • Emin Varol
      Maşallah ne yazmışsın ....
    • filmsevici
      I’m Thinking of Ending Things2020Bismillah dedim makineyi açtım. Mailler falan derken her zaman olduğu gibi yeni bir şeyler var mı (sanki eskileri tükettim de) diye Netflix’e göz attım. Uyarı falan yok. Sadece isminin uzunluğu dikkatimi çekti. Baktım. O da ne?! IMDb’si 8,8 yazıyor. Yüzümü yıkadım mı? Bi daa baktım. Evet. Gözlüklü de aynı. Bu değerde bir film, Netflix’de? (Attention please, film diyorum; dizi demiyorum.) İnanılır gibi değil ama gerçek. Tam da karşımda duruyor. Neyse, gecenin planı belli oldu.Filmi henüz seyretmedim ama şimdiden balık kapmış martı gibi sevinçliyim. Ağzımda balık var bağıramıyorum hesabı... Neresinden başlayayım. Başından. Ok.Ben de seyretmedim. İlk yayını bugünmüş. Buradan sonrası meraklısı içindir. Değilseniz kasmayın.Film tam 2 saat 14 dakika. Yani isteseler 45’ar dakikalık 3 bölümlük dizi yaparlarmış. Yapan var. Biliyoruz da konuşuyoruz. J Sağolsunlar tulum çıkarmışlar. Söylediğim gibi IMDb değeri yüksek. RT de öyle; 85% vermiş. Obaaa, dadından yenmez. Yine yorumlar için başka sayfalara bakıyorum. Hepsi ok. Aksi yönde yorum yok.Snopsis şöyle; genç bir kadın, aslında ayrılmayı düşündüğü erkek arkadaşı ile onun ailesini ziyarete gidiyor. Çiftlik yolunda sorunlar başlamadan önce bile sıkıntılı bir hal alan film sıradan görünümlü atmosferin giderek kaotik bir hal alışını da aynı doğallıkla veriyor. Giderek seyredenin boğazına yapışan eller sıkılaşmaya başlıyor.Sonuç: İzleyecek ve göreceğiz...Film Ian Reid’in aynı adlı romanından Charlie Kaufman* tarafından filme aktarılmış. Roman “Her Şeyi Bitirmeyi Düşünüyorum” adıyla Hep Kitap Yayınevi tarafından 2016’da Türk okurlarıyla buluşmuş. Türünün psikolojik gerilim olduğunu söyleyen yayınevi bu romanın aynı zamanda yazarın da ilk romanı olduğunu söylüyor. Yazarın ismini de ilerleyen yıllarda sıkça duyacağımızı iddia ediyor.Kuşkusuz kitabı çok daha etkileyicidir. Kelebek (Papillon 1973) öyleydi. Filminde her ne kadar Steve McQueen ve Dustin Hoffman oynamış olsa da önce kitabını okuduğum için aynı lezzeti bulamamıştım.Kız arkadaşını ailesiyle tanıştırmaya götüren Jake karakterine Fargo, Breaking Bad ve El Camino: A Breaking Bad Movie filmlerinden tanıdığımız Jesse Plemons hayat veriyor. Onu terketmeyi düşündüğü halde birlikte ailesinin yanına giden kız arkadaşını da Beast, Wild Rose ve Taboo gibi yapımlarda başarılı oyunculuğuyla izlediğimiz Jessie Buckley canlandırıyor.Özellikle mi böyle yaptılar yoksa tamamen tesadüf mü? İki ana karakterin de ismi arasında sadece tek bir harf farkediyor.Jake’in anne ve babasını da Toni Collette ve David Thewlis oynuyorlar. Bana göre David Thewlis de Toni Collette de ana karakterleri oynayan Jasse ve Jassie’den çooook daha klas oyuncular. Mesela David Thewlis’i Fargo’da (3. Sezon) izlemelisiniz. Yok böyle kötü bir karakter. Bildiğin anti hero. Nasıl rol çalmış. Hem de Ewan McGregor’dan... Hele Toni Collette’ye ayrı bir paragraf açmak lazım. Kendisi 2000’de En İyi Yardımcı Aktrist dalında Oscar adaylığı ile duyurduğu adını bakmaya üşendiğim ödül listesiyle doldurmuş. İlk hatırladığım filmi The Sixth Sense’di. (Altıncı His) Sonuncusu da bitirmeden bıraktığım Knives Out’du. (Türkçesini anımsamıyorum.)Yani eskilerin deyişiyle, başrol oyuncularının yardımcı karakterlerin seviyesine gelmeleri için bir kaç fırın ekmek yemeleri gerekiyor.* Charlie Kaufman; Being John Malkovich, Adaptation ve Oscar’lı Eternal Sunshine of the Spotless Mind’ın senaryolarını yazdığı gibi Synecdoche, New York ve Anomalisa filmlerini de yönetmiş. İlk romanı Antkind ile de hayli sükse yapmış. Bakalım Kaufman I’m Thinking of Ending Things adlı romanı filme nasıl aktarmış? Göreceğiz. Umarım anlatılanlar gibi başarılıdır.Şimdiden sabırsızlanıyorum....Yazmışım.Seyrettim.Epey zorlandım.Çünkü bu sıradan, alıştığımız filmler gibi değildi. Festival filmlerine benziyordu.Oyunculuklar harika. Fakat neyi, niçin anlattığı hakkında sürekli alesta durmaktan ve üç bilinmeyenli denklem çözer gibi izlemekten yoruldum.Ayrıca, çözümlemek zorunda mıyım; o da hiç sevmediğim bir dayatma. Bana göre film kıvrılarak akan bir nehir gibi olmalı. Bazen taşkın, bazen süzgün, bulanık, net, derin, sığ... Ama her haliyle akıp gitmeli. Sesini duymak bile hoşluk vermeli. Heyecan yaratmalı.Bu film zor. Rahatsız. Herkese göre değil. Hele bana göre hiç değil.Bilemedim ben onu. İzleyen varsa tartışmaya açığım.Yukarıdaki Tuba Bedüş'ün eleştirisinin final kısmı bana da ilham verdi. Teşekkürler. Çok ince ve hassas bir ayrıntı ile eksik olan ve bütünün birleşmesinde anahtar olacak kısıma ilahi bir ışık tutmuş. Evet. Doğru. Filmdeki her şey, başından sonuna kadar Jake'in hafızasında/hayal dünyasında dolaştırıyor bizi.Yine de bu sonuca varmak için Tuba Bedüş kadar konuya hakim olmak gerekmeseydi daha iyiydi...
    Yorumları göster
    Back to Top