Son Ritüel: en yeniler yorumlar

Film, 1928 Iowa’da geçiyor. Emma Schmidt adlı genç bir kadın, geceleri kabuslar görmeye, tuhaf davranışlar sergilemeye ve doğaüstü olaylara maruz kalmaya başlıyor. Ailesi bunu şeytani bir varlığın etkisi olarak görüyor ve yardım için Kilise’ye başvuruyor. Kilise tarafından, deneyimli bir rahip olan Theophilus Riesinger çağrılıyor. Ona eşlik etmek üzere Joseph Steiger adında genç bir rahip de geliyor. Steiger başlangıçta bu tür şeylere şüpheyle yaklaşıyor, ama olaylar ilerledikçe şüpheleri sarsılıyor. Film, bu iki rahip arasındaki inanç çatışması, ruhsal zorluklar ve şeytan çıkarma süreci etrafında dönüyor.

Filmde klasik “şeytan çıkarma” motifleri var: kişinin bedeni üstünde fiziksel etkiler (konvülsiyonlar, ses çıkarmalar, yabancı diller konuşma, fiziksel direniş) vs. Film, karakterlerden özellikle Steiger üzerinden “bilim mi, din mi?” ikilemiyle uğraşıyor. Onun inancını sorgulaması, zihinsel mücadeleleri ve ruhsal kırılma noktaları filme dramatik katmanlar ekliyor. Karakterlerin kendi içlerindeki kırılmalar, günahlar ve ruhsal yüklerle yüzleşmeleri filmde önemli bir yer tutuyor. Özellikle rahiplerin kendi “şeytanları” ile hesaplaşmaları alt metin olarak dikkat çekici.

Pacino’nun oyunculuğu özellikle dikkat çekici; o yaşta bile sahnede duruşuyla bir ağırlık kurabiliyor. Belki de efsaneye veda ettiğimiz film bu olacaktır, kim bilir. Filmde yeni bir şey bulmak zor; birçok sahne “şeytan çıkarma türünün klişesi” hâlinde işlenmiş. 1920’lerde geçen hikâyenin sinematografisinde, repliklerde ya da görsel detaylarda döneme ait özgünlük hissi pek verilmiyor; film çoğu zaman dönemler üstü bir yer / zaman hissi taşıyor.

Senaryosunu da...

Enrico Natale ile birlikte yazdıkları hikayeden uyarlayarak kaleme alan David Midell'ın yönetmen koltuğunda oturmakta olduğu "The Ritual"; Los Angeles Sinema Okulu standartları çerçevesinde değerlendirdiğimizde...

Korkunun, "Şeytani Ele Geçirilme/Sahiplenilme (Demonic Possession)" alt kategorisindeki...

Gizemini son saniyesine kadar koruyan...

***

Ve aynı esnada da insana...

1973 tarihli "efsanevi orijinali (The Exorcist)" ve pek çok "çakma tekrarı" da ortalık da, öylesine dolanmaktayken zaten...

Son derece doğru bir şekilde...

"Ne gereği vardı şimdi, bu ahmakça görsel sunumun?" sualini de sordurtan, bir korku gerilim olarak geliyor karşımıza...

***

Gelin isterseniz...

Bir dizi yaşanmış gerçek olaylar örgüsünü...

İzleyicisi ile buluşturduğunu iddia etmesine ilaveten...

Kapalı tek ve genellikle de karanlık bir mekanda çekilen...

***

Ve eğer...

Al Pacino ile Dan Stevens'ın oyuncu kadrosundaki varlıklarını hesaba katmazsak...

Görünüm itibarıyla, ziyadesiyle düşük bütçeli olduğunu da düşündüğümüz bu filme biraz daha yakından bakalım...

***

- 1928 yılında, Iowa'nın sakin çiftçi kasabası Earling'de -


Erkek kardeşini...

Henüz yeni kaybetmiş olan genç Peder Joseph Steiger (Dan Stevens)...

St. Joseph Kilisesi'nde, cemaatine seslenir...

***

Ardından da...

Odasındaki masasının başında atıştırıp, bilimsel nitelikteki bir şeylere de göz atarken...

Çantasındaki...

Tüm tıbbi ve biyolojik müdahale yöntemlerine karşın...

Bir türlü normale dönememiş durumdaki Emma Schmidt'in (Abigail Cowen) dosyasıyla...

Piskopos Edwards (Patrick Fabian) çıkıp, ziyaretine gelir...

***

Zira...

ABD'deki başpiskoposluk kararıyla...

Söz konusu kadına yönelik olarak Peder Theophilus Riesinger (Al Pacino) tarafından gerçekleştirilecek "Şeytan Çıkartma Ayini (Exorcism)"...

Kendi kilisesinde gerçekleştirilecek olup...

***

Her ne kadar bu türden hususlara inanmasa ve tıbbi çözüm yollarında ısrarcı davransa da...

Kendisinden de...

Gerekli tüm ayarlamaları...

Üstlenmesi istenilmekte...

***

Ve bu bağlamda da...

Özel bir otomobille getirtilen Schmidt...

Başrahibe (Patricia Heaton) ile diğer rahibeler Camila (Maria Camila Giraldo), Sarah (Meadow Williams), Mary Joseph (Courtney Rae Allen) ve Antonella'ca (Liann Pattison) karşılanıp...

Kendisine tahsis edilen odasına yerleştirilirken...

***

Çok geçmez...

"Şeytan Çıkartma" fikrine...

Kalben inanan Peder Riesinger'de...

Nihayet kiliseye varır...

***

Ki bu arada...

Başrahibe'nin de...

Aynen Peder Steiger gibi...

Çok net bir biçimde...

Psikolojik tedaviden yana tavır aldığını görür...

***

Ve derken...

Peder Riesinger'in talimatları doğrultusunda...

Günlerce sürmesi beklenilen...

"Şeytan Çıkartma Ayini" faslına da geçilir...

***

Ancak...

Geleneksel üslubumuz gereği...

"Spoiler" vermek suretiyle, henüz seyretmemiş olanların ağızlarının tadını kaçırmak istemediğimiz için biz de kendi anlatımımızı...

Filmdeki tüm heyecanın start alacağı...

Burada noktalarız...

Dakika 23...

***

Seyirciyi tatmin edici yanıtların verilemediği filmin geride kalanında siz değerli sinemasever dostlarımızı; başta...

Peder Riesinger ile Emma arasındaki köklü geçmiş olmak üzere...

Herkesi şaşırtan

Diğer pek çok sürprizi de bünyesinde barındırmasının yanı sıra...

Zaman kaybından öte çok da bir şey ifade etmeyen, 75 dakikalık bir bölüm daha bekliyor olacak...

***

Emek verilerek ve benzeri bir örneğine rastlamanızın da asla mümkün olamayacağı; alışılmış "nesir" tarzının dışındaki, yüzyıllar içinde güzel Türkçemize yavaş yavaş sızarak eklemlenmiş Arapça, Farsça ve Avrupa kökenli sözcükler bütününe entelektüel taklaların attırıldığı...

"Irkçılık", "faşizm", "homofobi" ve doğruluğunun bilimsel olarak kanıtlanması imkansız bir metafizikten ibaret olan "inanç övücülük" yahut da "yericilik" içermediği için...

Ezberleri bozan "lirik" bir anlatım dili de benimsenmek yoluyla...

25 - 30 kelimelik Türkçe bilgi haznesinin ötesine geçilerek yazılmış, bir başka "özgün" yorumda yeniden buluşmak dileğiyle...

Keyifli seyirler,

Film, şeytani ritüelleri konu edinen bir film. Klişe konular diyebiliriz. Genç bir kızın içine şeytan giriyor. Filmde iki tane rahip var. Bu rahipler, şeytani ayinler yaparak kızı bu durumdan kurtarmaya çalışıyorlar. Ve bütün film böyle ilerliyor...
Teknik anlamda ilk dikkatimi çeken şey, kamera hareketleriydi. Gereksiz kamera hareketleri çok vardı. Sanırım aksiyon katmak için kamera sürekli hareket ettirilmiş. Öylesine bir sahnede bile kamera garip bir şekilde hareket ediyor, titriyor. Gereksiz zoom hareketleri izledik. Bu durum rahatsız etti.
İkinci konuya gelelim. Senaryo tam bir fiyaskoydu. Konu belki daha da genişletilebilir, kadın karakterin geçmişine gidilebilirdi. Senaryo çok havada kalmış, olaylar dar bir boyutta sunulmuş izleyiciye. Senaryo derinliği yok neredeyse.
Gerilim teması ön planda tutularak korku arka plana itilmiş. Olayların gerçek olduğu söyleniyor. Belki de bundan ötürü abartılmadan yapıldı, bilemiyorum. Bu film korku filmi gibi duruyor ama değil. Gerilim de değil aslında. Birkaç yerde geriyor ve sonuç çıkmıyor. Beklediğiniz gibi değil yani. Benim açımdan hayal kırıklığıydı...