Mulholland Çıkmazı eleştirileri

Filmi ilk kez Türkçe dublajlı izledim. berbat bir seslendirme.. fakat yine de öylesine merak uyandırıcıydı ki ertesi gün biraz daha dikkatle tekrar izledim. üzerinden bir hafta geçti ve film hala içimde bir yerlerde olmasına rağmen tam oturmuş değildi. sonra alt yazılısını aldım ve yeniden izledim. rebekhanın şarkısının sözlerini öğrendiğimde hayatımda izleyebileceğim en mükemmel filmin bu olduğunun farkına vardım. günlerdir durmadan aynı şarkıyı dinliyor ve hüngür hüngür ağlıyorum. bir film ancak bu kadar vurucu olabilir bir yönetmense ancak bu kadar acımasız olabilir seyirciye karşı.. bilemiyorum erkeklerin duygusallığı bu filmi hissetmeye yeter mi ama sanırım çoğuna göre bu film pek bi mantıksız gelecektir. Yine de duygusallık bir yana, düşünmeyi sevenlere film önerilir. kaybetmenin ne demek olduğunu bilenleri, farklı sevenleri film öyle bir içten kavrar ki kendilerine gelmeleri bir kaç günü bulabilir. bir film elbette ki herkese farklı görünür; ancak yaşadığın kadar varsındır.. david lynch bu filmiyle hayatıma oldukça acı bir giriş yapmıştır ve fakat onun zekasına hayran kalmamak da elimde değil.

10 ÜZERİNDEN 10
DEFALARCA İZLEYİPTE FİLMİ ÇÖZEMEYEN ARKADAŞLARA FİLMİ ANLATACAĞIM
Lütfen David Lynch’in Mulhollad Dr. adlı filmini izlemeden önce okumayınız

Film Noir akımının önemli temsilcilerinden David Lynch, birçoğumuzun bildiği üzere, karanlık, simgelerle bezeli, Freudyen çözümlemelerle dolu, olay örgüsünün bulunmadığı, kolay kolay anlaşılamayacak, zaman ve mekan kavramlarının birbiri içinde kaybolduğu, ve aslında son derece “kişisel” filmler çeker. Hani öyle bir çeker ki, filmi izlerken kendinizi kafanızı duvarlara sürtüp kıvılcım çıkarırken, ya da çilekli pastanın üzerine elma sirkesi döküp yerken bulabilirsiniz, hiç belli olmaz! David Lynch senaryolarında mantık, hikayelerinde devamlılık aramak yapılacak en büyük hatalardan biri olmanın yanı sıra, bizi ciddi anlamda yoracak, içinden çıkılmaz buhranlara sürükleyecek bir eylem olarak da karşımıza çıkar.

2001 yılında çektiği ve Cannes Film Festivali’nde kendisine En İyi Yönetmen ödülünü getiren Mulholland Drive filmi de David Lynch sinemasının en başarılı örneklerinden biridir. Bizi yukarıda anlattığım bütün çarpıklıklara sürükleyebilecek, hatta korkudan küçük dilimizi yutmamıza sebebiyet verebilecek bir filmdir. Öyle bir filmdir ki, ülkemizde cereyan etmiş olan “Çakır’ın gıyabında cenaze namazı kılınması hadisesi” misali, hakkında sayfalarca kitaplar yazılmış, inanılmaz teoriler üretilmiş, üzerine sayısız yorumlar yapılmıştır. Hatta ve hatta bu filmi anlayabilmemiz için, bizzat yönetmeni de bizlere on adet ipucu sunmuştur. Sağ olsun… Yalnız, bu ipuçlarını takip ederek filmi anlamaya çalışmak pek akıl karı değildir! Bu nedenle bu ipuçlarından yalnızca mühim bulduklarıma değineceğim.

Olay basit olarak, büyük umutlarla kapağı Canada’nın küçük bir kasabasından Hollywood’a atan Diane’in, oyunculuk kariyerinin umduğu gibi gitmemesi, aşık olduğu kadın olan Camilla’nın onun yerine bir yönetmeni tercih etmesi, oynamak istediği başrolün yine Camilla tarafından kapılması gibi talihsiz durumlar sonucunda içine düştüğü umutsuzluğun bir yansıması olarak, aslında deli gibi aşık olduğu Camilla’yı öldürmeye karar vermesi, ve bunun için bir kiralık katille anlaşması sürecini kapsamaktadır. Tüm bu hikayenin yanı sıra Hollywood film sektörünün yapaylığına, çürümüşlüğüne, yanlış işlemekte olan çarklarına da kendince göndermeler yapmayı ihmal etmez sevgili yönetmenimiz.

1) Sayın Lynch’in bize verdiği bir numaralı ipucu, filmin başlangıç yazılarından hemen önce dikkat edilmesi gereken bir şeylerin olduğudur! Nedir bu? Kırmızı nesnelerin gerçekliği, mavi nesnelerin ise rüyayı temsil ettiği David Lynch sinemasında, histerik şekilde nefes alıp-vermesini duyduğumuz bir kadın (ki bu Diane’dir) kendini kırmızı çarşafların üzerine bırakarak uykuya dalar, bundan sonra göreceklerimizin bir rüya olduğunu vurgulayarak…

Diane rüyasında kendisini Betty adında, son derece yüksek oyunculuk potansiyeline sahip, inisiyatif kullanabilen, güçlü, herkes tarafından sevilen, güzel bir kadın olarak yeniden kurgular. Diane Selwyn’ın kim olduğunu bile bilmemektedir. Teyzesi Ruth’un lüks evinde, ferah bir hayat sürer. Aşık olduğu kadın Rita ise geçmişini hatırlayamayan, bağımlı, sadık ve korkak bir kadındır. Rita’nın çantasında nereden geldiğini bilmediği mavi bir anahtar ve hayli yüklü bir miktar para vardır. Betty ve Rita paraları “mavi bir kutuya” koyarak saklarlar, ve hemen ardından el sıkışırlar. Tıpkı Diane’in Camilla’yı öldürmesi için katile verdiği para ve onunla yaptığı anlaşma gibi.

4) Sayın Lynch verdiği dört numaralı ipucunda kazanın meydana geldiği yere dikkat çeker. Burası Camilla’nın yeni sevgilisi yönetmen Adam Kesher’ın evinin “short-cut” girişidir. Rüyada Diane’in bilinçaltı tarafından bir güzel hırpalanan, pembe boyalarla kaplanan, zavallı bir erkek durumuna düşürülen Adam’ın evine ilk geldiği sahnedeki renkler bize bazı şeyler söylemektedir: Adam evine girmek üzere spor arabasından indiğinde kadrajda bulunan tek bitkinin rengi kırmızıdır. Havuz kenarında canlı rengiyle gözümüze batan kırmızı bir sandalye vardır. Demek ki bu mekan gerçektir. Bu ev gerçekten vardır, ve Diane’e bir şeyler ifade etmektedir. Ancak ve ancak havuz tamircisinin üzerinde mavi yazılar bulunan kamyoneti, Adam’ın mavi gecelikli karısını tamirciyle bastığı sahnedeki mavi çarşaflar bize bu ayrıntıların hayal ürünü olduğunu gösterir. Diane’in olmasını istediği durumdur bu. Çünkü ilk ve en büyük hayal kırıklığı bu mekanda gerçekleşmiş, Diane rüyasında önemli görevler üstlenecek tüm insanları (örneğin Coco, Cowboy, sarışın Camilla Rhodes, Luigi gibi) ilk kez bu mekanda görmüştür.

Adam’ın annesi olan Coco, Diane’in rüyasında ev sahibi olarak karşımıza çıkar. Yemek sırasında Camilla’ya fırlattığı öldürücü bakışları Diane’in gözünden kaçmaz. Ve bu durum rüyaya Coco’nın ağzından dökülen “O kadın belalı. Kurtul ondan!” cümleleriyle yansır. Diane Coco’yu, Camilla’yı öldürmek konusunda kendisine dayanak olarak görmektedir:

*Adam Kesher’ın evi sahnesi için küçük bir not daha: “Family Jewels” İngilizce’de erkeğin cinsel organlarını temsil etmek için kullanılan bir söz öbeğidir.*

Betty ve Rita, Diane’i aramak üzere onun evine gittiklerinde Diane’in çürümüş cesediyle karşılaşırlar. Rita’nın verdiği tepki, bir bakıma Diane’in Camilla’yı öldürdüğü için hissettiklerini temsil etmektedir. Diğer yandan ceset deforme olduğu için yüzünü seçemeyiz, ve bu oldukça düşündürücüdür. Gerçek Diane, Betty’nin görünümünde olmayabilir. Bu da bizi Sayın Lynch’in yedi numaralı ipucuna götürür:

7) Rita ve Betty birbirlerine olan aşklarını ilan ettikten hemen sonra, sabahın ikisinde, birlikte Club Silencio’ya giderler. Burası her şeyin bir rüyadan, bir illüzyondan ibaret olduğunun ortaya çıktığı sahnedir. Bu sahnenin sonrasında, içinde gerçeği barındıran mavi kutu Diane’in çantasında belirir. Club Silencio, tüm gerçeğin ortaya çıktığı yeri, Adam’ın evindeki partiyi temsil etmektedir. Ancak bu sahnede farklı okunabilecek bazı ayrıntılar vardır. Bir orkestranın olmadığını sürekli olarak vurgulayan ‘kenafir’ bakışlı adam kimdir? Diane’e ne yapmıştır? Betty neden adamla göz göze geldiğinde sarsılmaya başlar? Bu sırada duyduğumuz hırıltı ve bağırışlar kime aittir? Ve acaba şarkı söylerken yere yığılan kadın Diane olabilir mi? En azından onun geleceği?

Bu sahneden ve Rita’nın mavi kutuyu açmasından sonra, bize düşünmemizi öğütleyen kovboy rüyanın sona erdiğini bildirir, ve Diane uyanır. Kiralık katilin Camilla’yı öldürdüğü takdirde kendisine vereceğini söylediği mavi anahtar Diane’dedir artık. Camilla çoktan ölmüştür ve Diane vicdan azabıyla karışık bir korku içinde kendini eve kapatmıştır.

9) Sayın Lynch dokuz numaralı ipucunda dikkatleri Winkie’s’in arkasındaki ucube/yaratık benzeri kadın/adama çeker. Bu yaratık Diane’in karanlık duygularının, korkularının vücuda gelmiş halidir. Kiralık katille anlaşma yapılan mekan olan Winkie’s’in arkasında konuşlanmıştır, ve bu anlaşmaya tanık olan yegane kişiyi bir bakışta ortadan kaldırıvermiştir. Bu yaratıkla ikinci kez karşılaştığımızda ise mavi kutunun onda olduğunu görürüz. Tüm karanlık duygu ve düşünceler vuku bulmuş, karanlık plan uygulanmış, gerçek ortaya çıkmıştır. Mavi kutunun bulunduğu kese kağıdının içinden, bir de Diane’in Hollywood’a gelirken sahip olduğu umutları, beklentileri ve olumlu düşünceleri temsil eden yaşlı çift fırlayıverir.

Canada’dan Hollywood’a gelirken kendisine eşlik eden bu yaşlı kadın ve adam Betty’yi havaalanında bıraktıklarında hepsi umut dolu ve mutludur. Betty’den beklentileri yüksektir. Şimdi, rüyanın sonunda ise kendisinden beklenenleri yerine getirememiş, zavallı bir Diane vardır. Her şey mahvolmuştur. Bunun ağırlığına daha fazla dayanamaz. Hayalleri onu rahat bırakmamaktadır. Sonunda hem bu hayal kırıklığı, hem Camilla’yı öldürmüş olmanın vicdan azabı, hem de cinayetten yakalanacak olmanın verdiği korkuyla intihar eder. Küçük mavi kutu, tabancayı aldığı çekmeceden bize göz kırpar, hatta bir de el sallar.

Winkie’s’in arkasındaki yaratık, karanlık yüzüyle bu kez doğrudan bize bakmaktadır.

Ve mavi saçlı kadın fısıldar: “Silencio…”

Peki ya Ruth Teyze? Kimdir o? Yönetmenimiz de onuncu ipucunda bize bunu sorar. Aunt Ruth kimdir, ve nerededir?

10) Bu soruya cevap olarak biraz faklı bir okuma yapacağım. Aunt Ruth diye biri yoktur. Aunt Ruth, Diane’in sadece gidişini hatırladığı, çantası bir adam tarafından arabaya taşınırken hızla uzaklaşan kızıl saçlı bir kadındır. Gidişinden sonra ondan asla haber alınamamıştır. Aunt Ruth, Diane’e hiçbir şey bırakmamıştır. Ancak şüphesiz ki Diane, Ruth’un kendisine borçlu olduğunu hissetmektedir. Peki bunun nedeni nedir? Rita rüyada kendisinde bulunan mavi anahtarla küçük mavi kutuyu açtığında “gerçek” ortaya çıkar ve mavi kutu yere, halının üzerine düşer. Bu sırada Ruth Teyze belirir ve odanın kapısından içeriye, hatta yere bakar. Ancak mavi kutuyu, yani gerçeği görmez. Bu Diane’in küçüklüğünde yatak odasında cereyan etmiş ve onu derinden etkileyen bir şeyleri, Ruth Teyze’nin görmezden geldiğinin bir göstergesi olarak okunabilir. Club Silencio’daki adam, Betty’nin sarsılması, duyduğu sesler de bu bağlamda yorumlanabilir. Bu durumda Ruth Teyze, Diane’e gerçeği borçludur. Ama Diane’in de deneyimleyerek gördüğü gibi, borcunu asla ödemez. Çünkü onun adı Aunt Ruth, (okunuşu açısından düşündüğümüzde *untruth*)’tur! spoiler:

filmin bazı sahneleri parodi olmasına rağmen sonlara doğru beni çok etkiledi. postmodern bir filmden bunu beklemezdim fakat david lynch çok iyi bir duygu manüplatörü. hayran olmamak elde değil. herkesin farklı yorumlayabileceği ve farklı çıkarımlar yapabileceği trajik bir holywood dramı. sinema sanatının sınırlarını zorlayan bir başyapıt benim için.

david lynch in kafasına ulaşmak zor bir iş! herkesler başaramaz bunu. onun içinde... bunu başaramayanlar bu filmin sonu yok gibi ecüş bücüş yorumlarla doldururlar ortalığı :) bir insanın bilinç altında neler gizlidir yada içimizde ne gibi fantazilerimizi tutuyoruzda haberimiz yoktur... işte bu gibi soruların cevabını david lynch abimiz bence böyle olur diyor. ben bi çok arkadaşımla hadi bi film izleyelim ve size ilginç bie deneyim yaşatıcam diye izletirim... =) ve filmleri arasında beni en etkileyen gerçekten tüylerimi diken diken eden bir filmdir bu mulholland dr. . ve İnland Empire filminde ise adam bütün gücünü, yeteneğini, olağanüstü kurgu zekasını ortaya koymuştur. tekrar derim ben herkes izlemesin bu adamın filmlerini zaten çok popüler olmasın bu filmler herkes bilmesinki bilenler içinde özel kalsın ;)

ayasofya hocamın "ruth teyze ve bıraktığı şahane bir ev yok!" hakkında umarım geri kalan fikirleriniz vardır ardından gelecek. merak ettiğim şu: böyle bir evin olmaması demek, diane'in kaldığı motel'in yada apartın da var olmadığı anlamına gelir. peki ya bir insan gerçekleri bu kadar çarpıtabilir mi? sonuçta lynch amcamın arada bir ayptığı kamera buğuları kanımca nesnel anları simgeliyor. eğer diane ebeveynleri tarafından parise gitmek üzere yanlız bırakılmış olsa o apart tarzı mekanda bu ailenin yaşaması olanaksız. ve burası zaten gerçek mekan.

paris konusunda kuşku duyduğum noktalardan biri bu! diğeri ise kitabın üzerinde yazan tout paris'in éçığırtkan, müşteri toplayan parisé anlamına gelmesi. diane aslında paris i bilen, görmüş veya arzulayan biri. zira silencio daki paris ezgileri ve oraya varmak için yaptıkları saç kesim aşamasında olup bitenler ayrıca rita'nın bariz bir biçimde fransızlara benzemesi tesadüf olmasa gerek. clube giderken durdurdukları taksiye binerken kamera buğulanışına ve mekana dikkat edin. hatta biraz daha üzerine düşün altından iki fahişeyi bile çıkarabilirsiniz!

filmi ikiye ayırıp(gerçek-kurgu) yeniden yazmayı planlıyorum. bu zaman zarfında mulholland-paris arasında ki bağıntı hakkında ki fikirlerinizi görmek isterim.

sevgi ve selamlar

Bu filme ikinci yorumumu yazmaya karar verdim. Film şu arkadaşlar; siz hangi rüyanızı gayet mantıklı açıklarsınız? Bu film bir rüyayı çok iyi anlattığı için iyi, rüyaların görselliğini anlattığı için çok iyi. Onun için bu film aynı bir rüyadan uyanmışınız gibi kafa karıştırıcı. Tabi bu benim yorumu

Filmi ilk kez 4 gün önce izledim ve 4 gündür hergün yatmadan önce izliyorum. Benim diğerlerine göre çok sivrilenler dışında yönetmenler , oyuncular hakkında pek fazla bilgim yoktur. Hatta izlediğim ilk David Lynch filmi. Ama şu son 4 gündür Filmi birde Lynch'in gözünden izleyebimek için onun hakkında gece gündüz araştırma yapıyorum. Gösterim tarihi 2001 olan bu filmi , henüz izleyebildiğim içinde çok üzülüyorum. 5 senedir çok şey kaybetmişim.
Filme gelirsek ise yorum yapmaya gerek duymuyorum tam anlamıyla bir BaşYapıT.

Bende Açık Söylim.Sinema için en önemli filmlerin başında geliyor... Tabii ki yönetmen David Lynch olunca fazla söze gerek yok.10/10

gerçekten şimdiye kadar gittiğim filmler arasından en güzellerinden biri. beni çok etkiledi.olağanüstü bir yönetim ve sıradışı oyunculuklar

"Duygusal deneyimlerin labirentinde dolaştıran, kabuslar ve rüyalarınızı aynı uykuda buluşturan bir psikolojik hikaye"
Bu cümleyi anlayabilen filmi de çözer arkadaş.. kabuslarla rüyalar buluşurkene güneşli bir fırtınada faytonla duygusal bir labirent gezisine çıkmaktan bahsediyor bana kalırsa.. işin içinde buluşmak varsa birde çöpçatan parmağı vardır bunda.. Benim yorumum bu.. ve yorumuma kessinlikle katılıyorum.. kessinlikle'deki ikinci "s" harfi vurgu olsun diye yazılmıştır.. çok şükür yAzIdA İmLA KURALLarıNı ÇIĞnAmAk gİBi kÖTü bİr hUyUM yOktUr.içkim sigaramda yoktur.. sütten çıkmış ak kaşık benim yanımda kömürümsü bir renk teşkil eder bence..ama emin değilim.. hangimiz eminiz ki zaten..Madonna bile the type of modern life'a uyum sağlama konusunda ciddi problemler yaşarken bizim bu dünyadaki varlığımız bile fuzuli.. Varlığımızla yokluğumuz bir olsa çıkar sevinçten dört takla atarım.. zararlıyız üstelik.. ozon tabakasının dili olsa da konuşsa bi.. onun da zamanı gelecek.. şimdi susuyor ama sustukça sıra ona da gelecek....
19 mayıs bugün.. çanakkaleye gezi tertiplenmiş.. ne alakası var? gideceksek samsuna gidip çıkarma neyim yapalım.. günün anlam ve önemine muhalif işlerle iştigal etmek niye ki.. hem daha o kadar genç o kadar tecrübesiziz ki.. gazetedeki vasıfsız eleman vasıflarına bile uymuyoruz.. uyum problemi esas bizde.. karın ağrısı.. mide döngüsü.. bunların topu bi kısır döngü işte.. boyuna dönüyolar.. durmak bilmemezcesine.. ve hiç hareket etmemezcesine.. onun gibi bişey işte

Hayatımın filmlerinden biri. En az 20 defa izlemişimdir. Her şeyi istediği gibi söyleyebilen, bu kadar cesur ve bu kadar anlamlı başka bir film var mıdır acaba?(10/10)

filmi izleyin ve david lynch farkını gorun + yasayın harika bir gerilim onu sevıyorum

LYNCH EDEN BAŞYAPIT Evet Mulholland Dr. filmini insanın kafasını allakbullak eden mükemmel bir başyapıt olarakdeğerlendiriyorum. David Lynch konusunda biraz cahilim.2 sene önceKayıp otoban filmini izlemiştim.Film altyazısız safingilizce olunca ve benim de o zamanlar ingilizcem çokyeterli olmayınca anlayamamış sonuna kadar izlemiş vesonra filmi beğenmemiştim.Meğer Türkçesini izleyenlerveya bütün sözcüklerini anlayanlar da filmden sonra'Ee bitti mi film?' triplerinde dolanıyorlarmış? Sonra Bu yönetmenin övüldüğünü duydukça filmleriniizlemek istedim.Bu yüzden Mulholland Dr. filmininTürkiyeye gelmeyeceğinden çok korktum :) Fakat Geldi ve dün gittim.Film tek kelimeyleşaheser,filmden çıktıktan sonra (mementovaari) birbulmacayı çözme isteği hasıl oluyor içinizde vefilmdeki imgeleri teker teker yerine koydukça keyfinizparabolik bir şekilde artıyor.Filmdeki yerlericisimleri isimleri dikkatlice takip edip bulmacayıçözmek için çok dikkatli izlemeniz gerekiyor. Ben kendimce yüzde doksan çözdüm ama buradapaylaşmayacağım neden mi birincisi filmi izlemeyenlersürprizleri öğrenebilir ikincisi Lynch’e göre herkesinayrı ve doğru çözümleri olabilirmiş ve çoğu kimse yinede Lynch’i tam anlayamazmış?! Her yönüyle güzel bir film sizi bekliyor nispetenaz salonda gösterime girmesi hayal kırıklığına uğratsada filmin değerini izleyen bilir. Bu gerilim filmine mutlaka gidin.Aman dikkat yanetkisi de yok değil:filmden çıkınca acaip başım ağrıdıdüşünmekten :)) Saygılarımla.Bol sinemalı günleeer

WISEWISE yi öncelikle mulholland dr. ı AKIL OYUNLARI ve MANOLYA ile aynı tarza sokabilme yeteneğinden dolayı kutluyorum!

sonra da; sinema dergisindeki yorumu filmden çıktıktan sonra okudum ve zaten bende öyle düşündüğüm için o yoruma katıldım. ayrıca kendi düşüncelerimi de ekleyerek KENDİMİNDE KATILDIĞI yorumu buraya yazdım. ne cümleleri aynen okuyarak yazdım ne de oradaki yorumu çaldım. (uyardığın için saol, umarım açıklamam yeterli olmuştur!)

ayrıca yine merak ediyorum madem sende sinema dergisinin bu kadar iyi bir takipçisisin, nasıl bu üç filmi aynı katagoriye, aynı tarza sokabildin?

Tam bir david lynch filmi. Beyninizde biraktigi soru isaretleri size haz veriyor. Filmi anlamak için izlememelisiniz sadece görüntüsüne ve yönetmenin ustaligina bakmalisiniz. Sizi sanatiyla doyuruyor. Harika bir film. Rüyayi animsatan sürekli karmasiklik ve zamansizlik kavrami var içinde. Izlemeye deger. Kuskusuz 2000'li yillarin en iyi filmlerinden