Belfast eleştirileri

1970'ler her ülkede siyasi ve sosyal karmaşaların olduğu bir dönem. Bizde sağ-sol çatışması ile Kuzey İrlanda'daki Protestan-Katolik çatışması benzer toplumsal sorun ve ayrılıklara neden olmuş. Filmden önce bilinmesi gereken bir husus: Britanya adasının batısında bulunan İrlanda Adası. İrlanda Britanya'dan bağımsız bir devlet olmak istiyor. Tıpkı İskoçlar gibi. Bu İngilizleri İskoç ve İrlandalılar sevmezse diğer ulusları düşünün. İrlanda adasının kuzeyinde, başkent Belfast merkezinde İrlanda Cumhuriyeti'nden ayrı bir Kuzey İrlanda devleti var. Burası İngilizlerin kontrolünde ve İngilizler içerideki işbirlikçi İrlandalılarla burayı ellerinde tutmayı başarıyorlar yıllardır. Tarihte biraz daha eskiye gidersek de Protestan-Katolik çatışmasını anlarız. İngiliz kralı 8.Hanry eşinden boşanıp daha genç ve güzel bir kadınla evlenmek ister. Fakat boşanamaz. Zira Vatikan buna izin vermez. Bunun üzerine 8.Hanry Vatikan-Katolik kilisesinden ayrı Protestan Anglikan kilisesini kurar ve eşinden boşanır (1534). 2008 yapımı Boleyn Kızı filminde olay anlatılıyor.
Belfast filmine gelirsek, Protestan demek İngilizlere bağlı kalmak isteyen demek. Katolik ise Britanya'dan bağımsız birleşik bir İrlanda isteyen demektir. 1980'lerde bu amaçla kurulan IRA terör örgütü daha sonra silahlarını bırakmıştı. Film işte bu durumun çatışma halinde olduğu 1969'lu yılları siyah beyaz bir ekran ile anlatıyor. Buddy Protestanların ikamet ettiği bir mahallede yaşayan, babası işçi ev hanımı bir annesi, ağabeyi, dedesi ve babaannesi ile yaşayan küçük bir çocuktur. Olaylar onun zaman zaman çocukça bakışından kaynaklanan komik, zaman zaman trajikomik bakışıyla anlatılıyor. Film bu açıdan bana Roma filmini hatırlattı. Özellikle market yağması sekansında sürekli ekranda olan biyolojik omo deterjan ayrıntısı müthişti. Fakat daha çok da Buddy rolünü oynayan Jude Hill'in harika oyunculuğunu görmek lazım. Gerçekten müthiş oynamış. Diğer oyuncular da harikaydı. Anne Caitriona Balfe ve dede Cirian Hinds çok iyilerdi. Bu film ile bir çocuk için dede figürünün ne kadar önemli olduğunu da görmüş olduk. Bu yılın özel ve güzel filmlerinden dramatik, komik ve trajik bir filmdi. Filimin son sekansına kadar "aha şimdi başlarına bir şey gelecek, yok birazdan..." derken film mutlu denecek bir sonla bitti. Filmde Katolik kadınla evli, Katolik mahallesinde oturan Protestan babanın İngiltere'ye çalışmaya gidip gelmesi, devletin ağır vergi yükü, Katoliklerin baskısı ve ölüm korkusu olmadan yaşayabilmek için vatanını terk etmek gibi alt temaları da vardı anlayana. 1970'ler bizim ülkemiz için de sıkıntılı yıllarmış. Babam işsizlik nedeniyle Almanya'ya giden bir işçiydi. Tıpkı Buddy'nin babası gibi. Will istemeden de olsa anne-babasını bırakıp ailesi için İngiltere'ye göçmek durumunda kalmış. Bizde sağ-sol, onlarda Katolik-Protestan. Neticede yılın güzel yapımlarından birisi. Filmin 7 dalda Oscar adayı olduğunu ve en iyi orijinal senaryo dalında Oscar aldığını da hatırlatalım. Maalesef en iyi yardımcı erkek ve yardımcı kadın oyuncu ödüllerini alamamışlar. Yani babaanne Judi Dench ve dede Cirian Hinds.
spoiler: