Büyük Yolculuk eleştirileri

2004 Venedik Film Festivalinde en iyi film seçilen ??Büyük Yolculuk??sinemasal belleğimde önemli bir yere sahiptir.Faslı yönetmen Ferrukhi'nin Avrupa'ya yerleşmiş göçmen bir müslüman aileyi merkez alarak şekillediği film,yolculuk metaforu altında kuşak çatışmalarına ve kültürel farklılıklara vurgu yapan çok değerli bir çalışmadır. Hayattaki son isteği hacca gitmek olan dindar bir baba ile Fransız okullarında okumuş,Avrupa kültürünü özümsemiş oğlu Reda zorunlu bir yolculuğa çıkarlar.Fransa'dan başlayan yolculuk İtalya,Slovenya,Hırvatistan,Bulgaristan,,Türkiye ve Ortadoğu üzerinden S.Arabistan ile noktalanacaktır.Bu 5000 kilometrelik hac yolculuğu sırasında Reda babasının şöförlüğünü yapar.Mavi külüstür bir arabayla yola koyulan ikili arasındaki iletişim kopukluğu üst düzeydedir.Başlarda zorunlu olmadıkça konuşmazlar bile.Sessizlikten ses yaratmaya çalışırlar.Babanın uhrevi dünyası ve bu bağlamda yolculuğa yükeldiği mistik anlam ile Reda'nın yolculuğa yüklediği eğlence ve macera kokan anlam çok farklıdır.Babaya göre ??yayan gitmek deveyle gitmekten,deveyle gitmek,atla gitmekten,atla gitmek arabayla gitmekten arabayla gitmek uçakla gitmekten daha sıkıntılı, dolayısıyla da daha çok sevap getirir.Oğlunun dünyasında bu sözler fazla yankı yapmaz.Baba ve oğlun farklı dünyaları ve yolculuk sürecinde karşılaşılan sorunlar(üç öğün ekmek arası yumurta yemek gibi)çatışmaların keskinleşmesine neden olacaktır.Baba oğlu üzerinde denetim kurmaya çalıştıkça şiddetli bir dirençle karşılaşır.Başlarda gözlenen bu çatışmalı ortamın yolculuğun sonlarına doğru birbirini anlama,hoşgörü ve empati kulvarına evrilmesi son derece sade ve bir o kadar da canlı bir sinema diliyle yansıtılmıştır.Filmin dokunaklı,yarı melodram finali ise ??kazanırken kaybetmenin??ne olduğunu bilenler için adeta şok edici türdendir.Tematik bütünlüğün sağlanmasında final sekansı en işlevsel role sahip olmuştur kanımca. Filme dönük eleştirilerin ??oryantalizm??noktasında keşişmesi tartışmaya değer bir noktadır.Kimilerince ??Fransızlaşmış??bir yönetmen olarak nitelenen Ferrukhi'nin bu filmde oryantalizm batağına saplandığını düşünmüyorum kesinlikle.Muhafazakar baba ile Avrupa değerleriyle yetişmiş oğlu arasındaki kuşak çatışmasını kalın çizgilerle çizen yönetmen,yapıtına gölge düşürecek meşum bir oryantalizme saplanmış olsaydı,bu iki ayrı dünya bu denli sağlam bir maya oluşturamazdı.Bu bağlamda kültürel hegomanyacı ya da ??öteleyici??emareler de sızmamıştı filme. ??Büyük Yolculuk??sinemaseverlerin mutlaka izlemesi gereken bir yapım.Sade senaryosunda duygu yüklü metaforlar barındıran gerçek bir başyapıt?

"Büyük Yolculuk" bir idealin değil bir trajedinin öyküsü... Film tezatlar ve kabullenmeler üzerine kurgulanmış. Babanın yetiştiği coğrafya (Fas) aslında her şeyi ile olmasa da Fransa ile tezat teşkil etmektedir. Ekonomik ve siyasî şartlar babayı Fransa'yı kabullenhmeye zorlamış olmalı... Ama Fransa babaya fazla bir şey kazandırmamıştır, aksine ondan çok şeyi çalmıştır. Tüm göçmenlerin evlatlarını çaldığı gibi Reda'yı da ondan koparmıştır. Reda Batılı, baba ise tam bir Doğulu karakterdir. Her ikisinin ortak yönü duuygul olmalarıdır. Reda'nın duygusal yönü filmin sonunda ortaya çıksa da yolculuğa çıkmadan da ondaki duygusal yönü görebiliriz.
Türkler ve Türkiye her zamanki gibi bu filmde zorluk çıkarmak, engel olmakla gösteriyorlar kendilerini...
Filmi çok beğendim. Ama şiddete meyyal bir toplum olduğumuz için olsa gerek bu film seyirci rekorları kıramadı...
Bir arkadaşın da belirttiği gibi filmin yönetmenin ilk filmi olduğu hiç fark edilmiyor. elbette bir takım teknik hatalar fark ediliyor.
Bu filmi çok açık söylüyorum her yaş ve kültürden halk seyretmelidir.