Arabistanlı Lawrence eleştirileri

Senaryosunu...

Robert Bolt ile Michael Wilson'ın kaleme aldıkları ve yönetmen koltuğunda da David Lean'in oturmak da olduğu "Lawrence of Arabia"; 1916 - 1918 yılları arasında...

Tüm İslam dünyasının kutsallarından "hilafet makamını" da elinde bulunduran ve "Avrupa'nın Hasta Adamı" olarak değerlendirilen Osmanlı İmparatorluğu'nun boyunduruğu altından kurtulma çabasındaki Müslüman Arap kabilelerin...

***

(Günümüzde ABD ve İsrail ortak ekseninin başını çektiği) Avrupalı emperyalist dostlarının kışkırtması ve sağladıkları sınırsız bir destekle, din olarak Müslümanlığı benimsemiş Türklere karşı verdikleri mücadelenin...

Destansı bir dille beyaz perdeye taşındığı, biyografik bir drama olarak geliyor karşımıza...

***

Gelin isterseniz...

7 kategoride Academy ve 4 kategoride de BAFTA ödülüne layık görülen...

Ama her nedense, hem de aradan geçen bunca yıla rağmen...

Geçin, Türklere yönelik olarak yapılan, anlamsız bel altı propaganda girişimlerini...

***

Asıl, bazı kesimlerce uydurularak halen de sıklıkla kullanılan, ziyadesiyle mesnetsiz tarzdaki "Türk ve Arap kardeşliği" masalına indirilen darbenin en net ve çarpıcı örneklerinden birisi olması nedeniyle...

Kendine, ana akım Türk televizyon kanallarında bir türlü yer bulamayan...

Mevcut bu kafa yapısıyla, bulması da zinhar mümkün olamayan...

Zihin açıcı nitelikteki bu filme, biraz daha yakından bakalım...

***

Film...

T. E. Lawrence'ın (Peter O'Toole), 1935 yılındaki bir motosiklet kazasında hayatını kaybedip...

Londra'daki St. Paul Katedrali'nde, adına düzenlenen bir anma merasimiyle başlar...

Ve İngiltere'de dahi, pek de sevilmeyen bir kişilik olduğu ortaya çıkarken...

***

Birinci Dünya Savaşı yılları esnasında...

Birden kendimizi...

Sırtındaki teğmen üniformasıyla onun, Kahire'deki askeri bir karargah da...

Onbaşı Michael George Hartley (Ian MacNaughton) ve kendisine...

Günlük gazeteleri taşıyan er William Potter (Harry Fowler) ile birlik de olduğu günlerde buluruz...

***

Ki...

Kendisine ulaştırılan bir mesaj sonrasında Lawrence...

Sohbet etmek amacıyla, koşar adımlarla General Archibald Murray'nin (Donald Wolfit) ofisinin yolunu tutar...

***

Zira...

Arap Bürosu'ndan Bay Dryden (Claude Rains) onu...

Türklere karşı isyanında Prens Faysal'a (Alec Guinness) danışmanlık yapan Albay Harry Brighton (Anthony Quayle) ile buluşup...

Her ikisiyle de görüşmeye göndermek istemektedir...

***

Hal böyle olunca da...

Devesine atlayan Lawrence...

Bedevi rehberi Tafas'ın (Zia Mohyeddin) eşliğinde çölleri aşarak ilerlerken...

Birden karşısında, kendisine silah doğrultan Tafas'ı...

Gözünü kırpmadan öldüren Şerif Ali ibn el Kharish'i (Omar Sharif) bulur...

***

Böylelikle de, Prens Faysal'ın sadık bendelerinden...

Şerif Ali'nin bizzat kendisi artık...

Kahire'den çıkıp yollara dökülen Lawrence'ın, onu Prense ulaştıracak yeni rehberi olmayı arzulasa da...

***

Bir katil olarak gördüğü Şerif Ali'nin rehberlik teklifini kabul etmeyen Lawrence...

Yanındaki ordu pusulasının yardımıyla...

Yolculuğunu, bir başına sürdürür...

***

Derken...

Çok geçmez ve kendisini karşılamak amacıyla yolunu gözleyen Albay Brighton...

Genç yetenek Lawrence'ı da yanına alıp...

İngilizlerin himayesinde, Türklere karşı amansızca savaşan Prens Faysal'ın ordugahına götürür...

***

Ancak...

Geleneksel üslubumuz gereği...

"Spoiler" vermek suretiyle, henüz seyretmemiş olanların ağızlarının tadını kaçırmak istemediğimiz için biz de kendi anlatımımızı...

Filmdeki tüm heyecanın start alacağı...

Burada noktalarız...

Dakika 47...

***

Umulmadık bir biçimde, Lawrence'ın planlarının devreye sokularak...

Arap kabilelerin, haklarında hiç de dostane düşünmedikleri...

Ve zaten, İngiliz'inden Fransız'ına ve hatta Yunan'ına kadar olanların topraklarına göz diktiği Türkleri, alçakça sırtlarından hançerleyecekleri filmin geride kalanında siz değerli sinemasever dostlarımızın, özellikle de tarihi gerçeklerden bihaber durumda olanlarını; ciddi anlamdaki bir ilgi ve şaşkınlıkla izlemeye devam edeceklerini tahmin ettiğimiz, 180 dakikalık bir bölüm daha bekliyor olacak...

***

Emek verilerek ve benzeri bir örneğine rastlamanızın da asla mümkün olamayacağı; alışılmış "nesir" tarzının dışındaki, yüzyıllar içinde güzel Türkçemize yavaş yavaş sızarak eklemlenmiş Arapça, Farsça ve Avrupa kökenli sözcükler bütününe entelektüel taklaların attırıldığı...

"Irkçılık", "faşizm", "homofobi" ve doğruluğunun bilimsel olarak kanıtlanması imkansız bir metafizikten ibaret olan "inanç övücülük" yahut da "yericilik" içermediği için...

Ezberleri bozan "lirik" bir anlatım dili de benimsenmek yoluyla...

25 - 30 kelimelik Türkçe bilgi haznesinin ötesine geçilerek yazılmış, bir başka "özgün" yorumda yeniden buluşmak dileğiyle...

Keyifli seyirler,

"Film apaçık bir propaganda filmidir ve tamamen göz boyamak amaçlı çekilmiş; Türklerin barbar, zalim ve sapık, Arapların ise cahil, kullanılıp atılan ve öndersiz bir millet olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Filmde gösterilmeye çalışan şeylerden birisi de şu; Araplar, İngilizlerin gazına gelip Arap isyanını başlatırken ve Osmanlı Ordusuna karşı savaşmaya hazırlanırken başlarından ne geçti, Lawrance onları nasıl bir araya getirip bütünleştirdi o gösterilmeye çalışılmış uydurma yalanlarla. Film, her zaman yılı dolaylısıyla önyargıyla yaklaştığım, oyunculuk ve ses kalitesinin az olacağını düşündüğüm bir filmdi ancak önyargının ne derece de gereksiz bir şey olduğunu da kanıtladı ve yüzüme yumruk gibi çarptı bu film. Hatırladığımda gerçekten yüzümü küçük bir gülümseme kaplar, gözlerimin önünden Arabistan'ın çöl manzaraları geçer. Filmi siyasi görüşleri bir kenara bırakıp sinema anlayışıyla eleştirmek gerekirse; çok emek harcanmış bir film olduğu kanısına varmak mümkün olur. Peter O'Toole, Ömer Şerif, Alec Guinness ve Anthony Quinn olağanüstü oyunculuklar sergileyerek filmi bambaşka bir tada getirmişlerdir. Anthony Quinn, bu filmde ki rol başarısının ardından İslamiyetin doğuşunu anlatan en iyi filmlerden birisi Çağrı filminde Hamza rolünde oynamıştır. Öte yandan Peter O'Toole'da oldukça sağlam bir oyunculukla zor bir karakter olan Lawrance'ın üstesinden gelmiştir. Zaten fizik olarakta gerçek Lawrance'a benzemektedir. Alec Guinness'in Kral Faysal'ı canlandırması da çok ironik bir şey olmuş, bir İngiliz'ın bir Arap'ı bu kadar başarılı canlandırması da çok zor bir şey. Ayrıca Ömer Şerif, filmde de Şerif Ömer rolünün üstesinden başarılı bir şekilde gelmiş, beğeni toplamış ve filmin başarısına başarı katmıştır. Filmde uydurmacalarla dolu Osmanlı devleti ve Araplar arasında ki savaştan, İngilizlerin Arapları kukla gibi oynatıp oynatıp bunu izleyip gülmelerinden, Arap medeniyetinden bilgiler kapmayı bildim. Türk karşıtı bir film olsada, sinemasever olarak siyasi düşünce ve yönlerimi bir kenara bırakıp izleyince olağanüstü keyif verici bir filmdi. Süresi de oldukça uzun olması bazı kişileri sıkmıştır fakat benim için bir avantaj, sonuçta doyulmaz bir film olması yönünden oldukça iyi bir yön bu. Başarılı yönetmen David Lean'in Kwai Köprüsü gibi bir başyapıttan ve Brief Encounter gibi kesinlikle izlenmesi gereken bir filmden sonra ki başarıya erişen 3. filmidir, ondan sonra da Doktor Jivago gibi bir başyapıt çekmeyi başardı. Ancak şüphesiz ki, bu filmlerin arasından en çok beğenileni Arabistanlı Lawrance'tı. Filmin başında ki Lawrance ile, bitişinde ki Lawrance'ın da aynı kişi olmadığı bir gerçek, çünkü duygusal olarak pek çok değişikliğe gitmiş Lawrance, savaşın etkileri adeta acımasız bir savaşçıya dönüştürmüş. Filmde en çok beğendiğim sahneyse, Lawrance'ın Halitlerin kuyusundan su içmeye çalışan Arap dostunun Ömer Şerif tarafından öldürülmesi, Ömer Şerif'in uzaklardan geliş şekli ve Lawrance'ın dönüp Davut'u epik bir şekilde alması. David Lean, bu emek içeren başyapıtı günlerce Arabistan'ın yakıcı çöl sıcaklığında çekmiş, günlerce inanılmaz bir çekim ekibi tüm çölü gezmişlerdir. Arabistanın sanki altın tozlarıyla kaplanmış hissi veren çölleri için bile izlenebilecek bir film."

aralarında "ben-hur","the ten commandments","spartacus" ve "dr. zhivago" gibi filmlerin bulunduğu ve 50ler ve 60ların başında çokça örneğini gördüğümüz "epik" filmlerden bir başkası da "lawrence of arabia".tarihi gerçeklere dayanmadığı,türkleri kötü gösterdiği,haksız ve abartılı bir efsaneleştirme çabası içinde bulunduğu gibi pek çok eleştiriye sahip bu film.ben bunlara pek değinmek istemiyorum.zira bu eleştirilerin bazılarının bazı kısımları bana da doğru gibi gelirken (örneğin filmin başlarındaki bir sahne;o dönemde türklerin elinde önemli bir hava kuvveti yoktu ,yani çöldeki bedevilere hava saldırısı düzenlemeleri ve rastgele onları katletmeleri oldukça gerçek dışı duruyor),bazı eleştiriler de fazla milliyetçi duygularla yaratılmış gibi geliyor.kısacası türklerle veya müslümanlarla ilgili yabancıların yapmış olduğu her tarihi filmin ardından olduğu gibi,bu filmin ardından da bizim cepheden pek olumlu tepkiler gelmedi.sinema sanatına adına değerlendirmek düşer biz seyircilere.çok ihtişamlı bir film olduğu kesin.özellikle o çöl çekimleri zannedersem hiçbir filmde bu kadar uzun süreli ve etkili kullanılmamıştır.atmosfer yaratımı başarılı.siz de o uçsuz bucaksız alanda,sıcağın altında gibi oluyorsunuz.yönetmen zaten süreye kafa yormamış pek,çekebildiğine çekmiş (yaklaşık 230 dakika) ve istediği etki yaratılana kadar da durmamış.dediğim gibi tarihi ve siyasi konuları kenara bırakırsak,genel olarak başarılı bir hikaye anlatımı ve karakter gelişimi (lawrence) mevcut filmde.ilk saniyedeki lawrence ile film biterkenki lawrence oldukça farklı birbirinden.ara sıra yönetmen kendi ulusu ingiltere hakkında da eleştirel havalar takınıyor.siyasilere göndermeler yapıyor bariz şekilde.ve hatta başından beri efsanleştirmeye çalıştığını gördüğümüz lawrence hakkında da filmin finaline doğru hoş olmayan vurgular yapıyor.karakterinin olumsuz anlamda da gelişmiş olduğunu ve yapılmaması gereken bazı hareketler yaptığını bas bas bağırıyor.yani bunları da düşününce filmi veya yönetmeni tamamen türk karşıtı vs. gibi suçlamalarla karalamak ne kadar doğru bilmiyorum.genel olarak tüm karakter ve kutuplara yer yer eleştiriler fark ettim ben kendi adıma.tabii fikirler izleyen ve gören farklı gözlere her zaman farklı gelebilir.çok emek içeren,figüran kaynayan,kusursuz veya mükemmel olmasa bile,çok görkemli ve sinema sanatı adına görülmesi gereken bir yapıt.peter o'toole gerçekten başarılı.omar sharif ve anthony quinn de büyüleyiciler.

Alınganlık gösterecek bir durum yok.. Türkleri aşağı göstermeye çalıştıkları çok açık ama onlara asıl dersi Kurtuluş Savaşında verdik..Filmi sadece film olma açısından değerlendirecek olursak; başarılı buldum.. Süresinin uzunluğu, çöl çekimlerinin temposuz olması sıkıcı bulunabilir.. Ancak müzikler ve oyunculuk açısından harika bir film..Oscarı haketmiş bir film.. Çöl sahneleri çok gerçekçi ama neden içine alan o güzel kum sesi yok anlamadım.. Herkesi ingilizceyi harika konuşması filmin başka olumsuz tarafı..Dar anlamda ele alırsak uzun bir zamanınız varsa izleyiniz..10/9..

sinematografik açıdan sıkıcı, durağan tarihsel açıdan çarpık peki nasıl 7 dalda oscarlık? oscarlık tarihi balon 0,5/5

Öncelikle bir türk genci olarak izlediğim bu filmde çok üzüldüm çünkü gerçekten arkadaşlarında dediği gibi gerçekleri yansıtmayan bir film.Mesela türkleri korkak,barbar,vahşi insanlar olarak tasvir etmişler belki bir yabancı olsak bunlara pek önem vermeyiz ama sonuçta türküz ve bizim atalarımızı yani osmanlıyı kötü göstermişler.Lawrence denen casusuda bir kahraman gibi gösterip yere göğe sığdıramamışlar.Bence bu herşeyi özetliyor.Ben 1/10 veriyorum.Türklere izlememelerini öneriyorum.

Puanının az olmasının en büyük sebebini biliyoruz. Filmde bir Türk tarafından cinsel istismar olayı var. Bu yüzden filmi Geceyarısı Expresi' gibi dışlamış durumda millet. Velakin eleştirenler olayın sinema boyutu ile değeil de vatan-millet-sakarya yönüyle değerlendiriyor. 10/9 veriyorum. Ve izlemeyen çok az sinemasever vardır diye düşünüyorum.

İngilizleri bilhassa Lawrence denen adamı birinci dünya savaşını baz alaraktan yüceltmekten başka bir vazifesi olmadığı halde hayvani mekan tasarımı görüntü ve sanat yönetimi oyunculuklar kasting müzik ve senaryo çalışmasıyla ve tabi bütçesiyle Dünyanın en kral filmleri statüsünün gediklilerinden olmayı başaran nadide eserlerden biri. Arapların tarafında Türklere karşı savaşan Lawrence’ın adeta melekleştirildiği hatta tanrılaştırıldığı filmde Türkleri barbar,önüne çıkan ve Türk olmayan herkesi kadın çoluk çocuk yaşlı genç demeden öldürme potansiyeline sahip, ve de homoseksüel bir millet olarak göstermiştir. Hatta Lawrence filmin bir bölümünde bizim insan olmadığımızı haykırmıştır. Böylesi bir şeytanı putlaştırmak da David Lean gibi sevdiğimiz bi abimize nasip olmuştur.Yazık Türkleri kötüleyen filmlerin kaliteli olması ise üzerinde durulacak apayrı bir mevzu Bol sinemalı günler

Filmle ilgili siyasi bir yorum yapmayacağım sadece Sinematografik yönünü ele almak gerekirse;

Açıkçası İMDB ye göre izleyip de hüsrana uğradığım filmlerden biri. Kesinlikle bir başyapıt değil lütfen ama lütfen abartmayalım. Hatta yer yer çok sıkıcı oluyor film. Ben bile tarihe ve tarihi filmlere ilgili olmama rağmen yer yer çok sıkıldım; eğer tarihe ilgisizseniz vay halinize...

Bence izlemeseniz de olur. Dr. Zhivago ve Kwai Köprüsü daha güzel. 7,4/10

Göndermeler olması gayet normal zira anlattığı dönemdeki konumda Türklerdende bahsetmelilerdi, etmişerlerde.İyi veya kötü en azından doğrular olmasada çarpık bikaç gerçeği yansıtmışlar.Ancak film gerçekten çok üstün ve başarılı.Sıkmayan olay döngüsü, oyunculukları, müzikleri ve replikleri var.İzleyin. 8/10

Film çarpıtma ve yanlışlıklarla dolu. Siyaseti ve önyargıları sinemaya alet etmişler. Filme göre Lawrence Araplara özgürlüğünü veren bir halk kahramanı. Lawrence Arap kabileleri arasında çatışmaları önlüyor. Arapların bağımsız olması için çalışıyor. Yeri geliyor İngiltere hükümetine karşı Arapların yanında yer alıyor. Araplar onu bir peygamber olarak görüyor. Ona son derece bağlı olduklarını gösteriyorlar. Filmde Türk general tacizci tecavüzcü gibi gösteriliyor. Türkler Arapların topraklarında Arapları tehdit ediyor, öldürüyor. İngilizler ise Arapları koruyor kolluyor. Çıkarları Arapların çıkarları ile örtüşüyor falan ...Tabi ki bunların hepsi palavra, çarpıtma, yalan yanlış şeyler ...

David Lean gerçekten oldukça başarılı bir yönetmen.Filmin oyuncu kadrosu da oldukça geniş ve hepsi de mükemmel performans sergilemişler.Filmin mükemmel sanat yönetimiyse, onu destansı bir boyuta taşıyor.Maurice Jarre’in müzikleri de her zamanki gibi harika olmuş.8/10

Film, İngiliz ordusunda görevli genç teğmen, T.E Lawrence’ın biyografisini çiziyor. Arap yarımadasında görevli olan Lawrence, Arabistan ordusunun lideri Prens Faysal’ın gözcülüğünü yapmak istemektedir. Lawrence, burada kalıp Arap ordusunun içine sızar ve onların Osmanlı’ya karşı kışkırtılmasını da kapsayan geniş bir casusluk hareketi başlatır. Bir gazeteci olan Jackson Bentley, Lawrence’ın yaşadığı maceraları kaleme alır. Açıkçası konusu bundan ibaret,eski bir film olmasına rağmen filmi yeni izledim ve uzun bir film olmasına karşın anlatmak istedikleri sanki yarım kalmış bir film tıbkı yine aynı yönetmenin diğer filmi olan,'Kwai Köprüsü' gibi nedense yarım kalmış pek bir anlam verememiş bir film gibi...10/7 derim ama herşeye rağmen izlenebilir.

Sinemanın en büyük propaganda filmlerinden ve en büyük yalanlarından biri bu filmi seğredip bunu anlıyamıyan kişilerin yeterliliğinden şüpe duyar ve onların görüşlerini kale bile almam bu saçmalığı başyapıt sananlara lafım tabi anlıyana.
İlk dakikasından itibaren tarihi yanlışlıklar, hatalarla dolu bir film, oyuncu performansları rezalet her arap mükemmel şekilde ingilizce konuşuyo ama cahil ve aptallar! Binlerce yıl birlikte yaşamış türkler arapların arasına fitne sokan şerefsizler burda kahraman olarak gösterilmiş. Savaş sahneleri ise rezaletin son perdesi. Nerden baksan berbat ötesi bir film.

Kwai Köprüsü’nden beş yıl sonra ortaya çıkan ve yine ödüllere boğulan bir Arabistanlı Lawrence, Lean’ın bu tür tarihsel epiklerinin, hem de çok büyük bir projeye karşın, belki de en kişisel ve en başarılı sayılanı oldu. Lean, çölde yapılmış zorlu bir çekime, değişik uluslardan onca oyuncuya, kalabalık bir figürasyona ve her an tepesindeki acımasız bir yapımcıya (Sam Spiegel) karşın, Ortadoğu’yu birbirine katan gizemli bir casusun yaşamından heyecan verici kesitler vermeyi, 'çöl egzotizmi'ni boş bir estetiğin ötesinde de anlamlı kılmayı ve yakın tarihin ilginç bir bölümü üzerine düşünmeyi ve düşündürücü bir ışık tutmayı başarabilmiştir.