Arabistanlı Lawrence: en yeniler yorumlar

Senaryosunu...

Robert Bolt ile Michael Wilson'ın kaleme aldıkları ve yönetmen koltuğunda da David Lean'in oturmak da olduğu "Lawrence of Arabia"; 1916 - 1918 yılları arasında...

Tüm İslam dünyasının kutsallarından "hilafet makamını" da elinde bulunduran ve "Avrupa'nın Hasta Adamı" olarak değerlendirilen Osmanlı İmparatorluğu'nun boyunduruğu altından kurtulma çabasındaki Müslüman Arap kabilelerin...

***

(Günümüzde ABD ve İsrail ortak ekseninin başını çektiği) Avrupalı emperyalist dostlarının kışkırtması ve sağladıkları sınırsız bir destekle, din olarak Müslümanlığı benimsemiş Türklere karşı verdikleri mücadelenin...

Destansı bir dille beyaz perdeye taşındığı, biyografik bir drama olarak geliyor karşımıza...

***

Gelin isterseniz...

7 kategoride Academy ve 4 kategoride de BAFTA ödülüne layık görülen...

Ama her nedense, hem de aradan geçen bunca yıla rağmen...

Geçin, Türklere yönelik olarak yapılan, anlamsız bel altı propaganda girişimlerini...

***

Asıl, bazı kesimlerce uydurularak halen de sıklıkla kullanılan, ziyadesiyle mesnetsiz tarzdaki "Türk ve Arap kardeşliği" masalına indirilen darbenin en net ve çarpıcı örneklerinden birisi olması nedeniyle...

Kendine, ana akım Türk televizyon kanallarında bir türlü yer bulamayan...

Mevcut bu kafa yapısıyla, bulması da zinhar mümkün olamayan...

Zihin açıcı nitelikteki bu filme, biraz daha yakından bakalım...

***

Film...

T. E. Lawrence'ın (Peter O'Toole), 1935 yılındaki bir motosiklet kazasında hayatını kaybedip...

Londra'daki St. Paul Katedrali'nde, adına düzenlenen bir anma merasimiyle başlar...

Ve İngiltere'de dahi, pek de sevilmeyen bir kişilik olduğu ortaya çıkarken...

***

Birinci Dünya Savaşı yılları esnasında...

Birden kendimizi...

Sırtındaki teğmen üniformasıyla onun, Kahire'deki askeri bir karargah da...

Onbaşı Michael George Hartley (Ian MacNaughton) ve kendisine...

Günlük gazeteleri taşıyan er William Potter (Harry Fowler) ile birlik de olduğu günlerde buluruz...

***

Ki...

Kendisine ulaştırılan bir mesaj sonrasında Lawrence...

Sohbet etmek amacıyla, koşar adımlarla General Archibald Murray'nin (Donald Wolfit) ofisinin yolunu tutar...

***

Zira...

Arap Bürosu'ndan Bay Dryden (Claude Rains) onu...

Türklere karşı isyanında Prens Faysal'a (Alec Guinness) danışmanlık yapan Albay Harry Brighton (Anthony Quayle) ile buluşup...

Her ikisiyle de görüşmeye göndermek istemektedir...

***

Hal böyle olunca da...

Devesine atlayan Lawrence...

Bedevi rehberi Tafas'ın (Zia Mohyeddin) eşliğinde çölleri aşarak ilerlerken...

Birden karşısında, kendisine silah doğrultan Tafas'ı...

Gözünü kırpmadan öldüren Şerif Ali ibn el Kharish'i (Omar Sharif) bulur...

***

Böylelikle de, Prens Faysal'ın sadık bendelerinden...

Şerif Ali'nin bizzat kendisi artık...

Kahire'den çıkıp yollara dökülen Lawrence'ın, onu Prense ulaştıracak yeni rehberi olmayı arzulasa da...

***

Bir katil olarak gördüğü Şerif Ali'nin rehberlik teklifini kabul etmeyen Lawrence...

Yanındaki ordu pusulasının yardımıyla...

Yolculuğunu, bir başına sürdürür...

***

Derken...

Çok geçmez ve kendisini karşılamak amacıyla yolunu gözleyen Albay Brighton...

Genç yetenek Lawrence'ı da yanına alıp...

İngilizlerin himayesinde, Türklere karşı amansızca savaşan Prens Faysal'ın ordugahına götürür...

***

Ancak...

Geleneksel üslubumuz gereği...

"Spoiler" vermek suretiyle, henüz seyretmemiş olanların ağızlarının tadını kaçırmak istemediğimiz için biz de kendi anlatımımızı...

Filmdeki tüm heyecanın start alacağı...

Burada noktalarız...

Dakika 47...

***

Umulmadık bir biçimde, Lawrence'ın planlarının devreye sokularak...

Arap kabilelerin, haklarında hiç de dostane düşünmedikleri...

Ve zaten, İngiliz'inden Fransız'ına ve hatta Yunan'ına kadar olanların topraklarına göz diktiği Türkleri, alçakça sırtlarından hançerleyecekleri filmin geride kalanında siz değerli sinemasever dostlarımızın, özellikle de tarihi gerçeklerden bihaber durumda olanlarını; ciddi anlamdaki bir ilgi ve şaşkınlıkla izlemeye devam edeceklerini tahmin ettiğimiz, 180 dakikalık bir bölüm daha bekliyor olacak...

***

Emek verilerek ve benzeri bir örneğine rastlamanızın da asla mümkün olamayacağı; alışılmış "nesir" tarzının dışındaki, yüzyıllar içinde güzel Türkçemize yavaş yavaş sızarak eklemlenmiş Arapça, Farsça ve Avrupa kökenli sözcükler bütününe entelektüel taklaların attırıldığı...

"Irkçılık", "faşizm", "homofobi" ve doğruluğunun bilimsel olarak kanıtlanması imkansız bir metafizikten ibaret olan "inanç övücülük" yahut da "yericilik" içermediği için...

Ezberleri bozan "lirik" bir anlatım dili de benimsenmek yoluyla...

25 - 30 kelimelik Türkçe bilgi haznesinin ötesine geçilerek yazılmış, bir başka "özgün" yorumda yeniden buluşmak dileğiyle...

Keyifli seyirler,

Film çok güze çöl manzaraları içeriyor. Tarihsel gerçeklik Lawrence'in anılarından alinmisş. Ama Lawrence anilarindaki taciz kısmının yalan olduğunu daha sonra kabul etti.

aralarında "ben-hur","the ten commandments","spartacus" ve "dr. zhivago" gibi filmlerin bulunduğu ve 50ler ve 60ların başında çokça örneğini gördüğümüz "epik" filmlerden bir başkası da "lawrence of arabia".tarihi gerçeklere dayanmadığı,türkleri kötü gösterdiği,haksız ve abartılı bir efsaneleştirme çabası içinde bulunduğu gibi pek çok eleştiriye sahip bu film.ben bunlara pek değinmek istemiyorum.zira bu eleştirilerin bazılarının bazı kısımları bana da doğru gibi gelirken (örneğin filmin başlarındaki bir sahne;o dönemde türklerin elinde önemli bir hava kuvveti yoktu ,yani çöldeki bedevilere hava saldırısı düzenlemeleri ve rastgele onları katletmeleri oldukça gerçek dışı duruyor),bazı eleştiriler de fazla milliyetçi duygularla yaratılmış gibi geliyor.kısacası türklerle veya müslümanlarla ilgili yabancıların yapmış olduğu her tarihi filmin ardından olduğu gibi,bu filmin ardından da bizim cepheden pek olumlu tepkiler gelmedi.sinema sanatına adına değerlendirmek düşer biz seyircilere.çok ihtişamlı bir film olduğu kesin.özellikle o çöl çekimleri zannedersem hiçbir filmde bu kadar uzun süreli ve etkili kullanılmamıştır.atmosfer yaratımı başarılı.siz de o uçsuz bucaksız alanda,sıcağın altında gibi oluyorsunuz.yönetmen zaten süreye kafa yormamış pek,çekebildiğine çekmiş (yaklaşık 230 dakika) ve istediği etki yaratılana kadar da durmamış.dediğim gibi tarihi ve siyasi konuları kenara bırakırsak,genel olarak başarılı bir hikaye anlatımı ve karakter gelişimi (lawrence) mevcut filmde.ilk saniyedeki lawrence ile film biterkenki lawrence oldukça farklı birbirinden.ara sıra yönetmen kendi ulusu ingiltere hakkında da eleştirel havalar takınıyor.siyasilere göndermeler yapıyor bariz şekilde.ve hatta başından beri efsanleştirmeye çalıştığını gördüğümüz lawrence hakkında da filmin finaline doğru hoş olmayan vurgular yapıyor.karakterinin olumsuz anlamda da gelişmiş olduğunu ve yapılmaması gereken bazı hareketler yaptığını bas bas bağırıyor.yani bunları da düşününce filmi veya yönetmeni tamamen türk karşıtı vs. gibi suçlamalarla karalamak ne kadar doğru bilmiyorum.genel olarak tüm karakter ve kutuplara yer yer eleştiriler fark ettim ben kendi adıma.tabii fikirler izleyen ve gören farklı gözlere her zaman farklı gelebilir.çok emek içeren,figüran kaynayan,kusursuz veya mükemmel olmasa bile,çok görkemli ve sinema sanatı adına görülmesi gereken bir yapıt.peter o'toole gerçekten başarılı.omar sharif ve anthony quinn de büyüleyiciler.

Alınganlık gösterecek bir durum yok.. Türkleri aşağı göstermeye çalıştıkları çok açık ama onlara asıl dersi Kurtuluş Savaşında verdik..Filmi sadece film olma açısından değerlendirecek olursak; başarılı buldum.. Süresinin uzunluğu, çöl çekimlerinin temposuz olması sıkıcı bulunabilir.. Ancak müzikler ve oyunculuk açısından harika bir film..Oscarı haketmiş bir film.. Çöl sahneleri çok gerçekçi ama neden içine alan o güzel kum sesi yok anlamadım.. Herkesi ingilizceyi harika konuşması filmin başka olumsuz tarafı..Dar anlamda ele alırsak uzun bir zamanınız varsa izleyiniz..10/9..

Filmle ilgili siyasi bir yorum yapmayacağım sadece Sinematografik yönünü ele almak gerekirse;

Açıkçası İMDB ye göre izleyip de hüsrana uğradığım filmlerden biri. Kesinlikle bir başyapıt değil lütfen ama lütfen abartmayalım. Hatta yer yer çok sıkıcı oluyor film. Ben bile tarihe ve tarihi filmlere ilgili olmama rağmen yer yer çok sıkıldım; eğer tarihe ilgisizseniz vay halinize...

Bence izlemeseniz de olur. Dr. Zhivago ve Kwai Köprüsü daha güzel. 7,4/10

Göndermeler olması gayet normal zira anlattığı dönemdeki konumda Türklerdende bahsetmelilerdi, etmişerlerde.İyi veya kötü en azından doğrular olmasada çarpık bikaç gerçeği yansıtmışlar.Ancak film gerçekten çok üstün ve başarılı.Sıkmayan olay döngüsü, oyunculukları, müzikleri ve replikleri var.İzleyin. 8/10

Puanının az olmasının en büyük sebebini biliyoruz. Filmde bir Türk tarafından cinsel istismar olayı var. Bu yüzden filmi Geceyarısı Expresi' gibi dışlamış durumda millet. Velakin eleştirenler olayın sinema boyutu ile değeil de vatan-millet-sakarya yönüyle değerlendiriyor. 10/9 veriyorum. Ve izlemeyen çok az sinemasever vardır diye düşünüyorum.

güzel bir film arab ve garp hayranlarına ders niteligi tasıyan bir yapıt

David Lean gerçekten oldukça başarılı bir yönetmen.Filmin oyuncu kadrosu da oldukça geniş ve hepsi de mükemmel performans sergilemişler.Filmin mükemmel sanat yönetimiyse, onu destansı bir boyuta taşıyor.Maurice Jarre’in müzikleri de her zamanki gibi harika olmuş.8/10

Valla ne diyeceğimi bilemiyorum iki arada bir derede kaldım misali yani.Bir yandan tarihsel güzel bir film olmuş bir yandanda Türkleri barbar gösterdikleri için kötü film mi diycez...
Film gerçekten etkileyici dev kadrolu tarihsel olayları tüm canlılığıyla yansıtmış bence... Özelliklede şu sahneleri unutamadım; Osmanlı askerlerinin herşeylerini bırakıp yaralı hasta halde dönüşte yürürlerken o anda Lawerance nin arablarla saldırması herkesi canice öldürmesi, sonra yine Lawerance nin bir hastane olarak kullanılan bir alana girmesi oradaki Osmanlı askkerlerinin acınacak hasta yaralı hallerine bakması "su su" diye inleyen askerlerimize su bulmak istemesi ve böylece yaptığı hatayı anlaması, son olarak yine dönüş yolunda ayyıldız bulunan bir trene yapılan baskın gerçekten etkileyici sahnelerdi. Şu da bir gerçekki Hıristiyanların yaptığı filmlerin çoğunda biz Türkleri kötü şekilde göstermeleri hep olan şeyler.Sadece bu filmi kötülememek lazım...

BU AKŞAM STAR TV,FİLMİN NEREDEYSE 50-60 DAKİKASINI KESEREK GÖSTERDİ.BÖYLE YAPMAK YERİNE 2 BÖLÜM HALİNDE GÖSTERSELERDİ DAHA İYİ OLURDU.FİLM ÇOK GÖRKEMLİ,BÜYÜK BÜTÇELİ,DEV KADROLU BİR PRODÜKSİYON.1.DÜNYA SAVAŞI ÜZERİNE YAPILMIŞ AZ SAYIDAKİ FİLMLERDEN BİRİ.ALDIÐI 7 OSCARI DA HAK EDİYOR.FİLMİN GECEYARISI EKSPRESİ`YLE KARŞILAŞTIRILMASINA GELİRSEK:BU FİLM TAMAMEN TARİHSEL OLAYLARDAN YOLA ÇIKILARAK YAPILMIŞ.AMACI TÜRK MİLLETİ`Nİ VE OSMANLI`YI KÜÇÜK DÜŞÜRMEK FALAN DEÐİL.BURADAKİ DÜŞMANIN TÜRK ORDUSU OLMASI SADECE OLAYIN GEÇTİÐİ YERDEN KAYNAKLANIYOR.FİLM,TÜRK`LERE KARŞI HAKARET,...VB. ŞEYLER İÇERMİYOR.EKSPRES`LE KARŞILAŞTIRILMASINA BİR ANLAM VEREMEDİM...