Cinlerin Düğünü
BEYAZPERDE ELEŞTİRİSİ
3,0
Ortalama
Cinlerin Düğünü

Geçmişin mirası ve kaderin gölgesi

Yazar: Gizem Ertürk

Ferit Karahan, özellikle Okul Tıraşı ile kendine özgü sinema dilini ortaya koyan, takip edilmesi gereken yönetmenlerden biri. Cinlerin Düğünü ise onun bugüne kadarki en büyük anlatı denemesi. Yer yer tökezleyen, zaman zaman kendi hikâyesinin ağırlığı altında dağılan ama bütün kusurlarına rağmen sinema adına gösterdiği çaba ve cesaretle değerli bir film. Ferit Karahan'ın sinemasında insanın içine yerleşen bir huzursuzluk var. Okul Tıraşı ile kapalı bir mekanda, iktidar ilişkileri ve çocukluk üzerinden kurduğu sert dünyadan sonra Cinlerin Düğünü ile çok daha geniş, çok parçalı ve katmanlı bir anlatıya yöneliyor. Yönetmen bu kez yalnızca bir ailenin hikayesini değil, Anadolu'nun hafızasını, kuşaktan kuşağa aktarılan suskunlukları, korkuları ve miras bırakılan karanlıkları anlatmaya girişiyor.Ancak bu büyük hikayeyi bir arada tutmak kolay değil. Film, adeta çok parçalı bir başyapıt yaratma arzusuyla yola çıkıyor. Zaman zaman kendi anlatısının içinde kayboluyor, bazı karakterler ve hikaye parçaları yeterince derinleşemeden geride kalıyor. Yine de bu arayışın kendisini kıymetli buluyorum. Çünkü Karahan, seyircinin alışık olduğu güvenli anlatı alanında kalmak yerine risk almayı tercih ediyor.

Anadolu'da miras yalnızca toprak değildir

Filmin en güçlü taraflarından biri, Anadolu'da miras kavramına yaklaşımı. Burada miras yalnızca bir ev, toprak ya da maddi bir paylaşım meselesi değil. Korkular, aile sırları, suçluluk duygusu, suskunluklar ve geçmişten devralınan hesaplaşmalar da mirasın bir parçası. İnsan bazen kendisine bırakılan hayatı değil, kendisinden önce yaşanmış hayatların yükünü taşımak zorunda kalıyor.Uzak bir köyde, aynı aileden gelen insanların birbirleriyle ve geçmişleriyle kurduğu ilişki üzerinden ilerleyen film; köy hayatını, aile düzenini ve kutsal kabul edilen değerleri de sorguluyor. Aile dediğimiz yapının her zaman koruyucu bir alan olmadığını, bazen insanın en büyük çıkmazının yine kendi ailesinden doğduğunu hatırlatıyor.Karahan'ın asıl derdi de burada belirginleşiyor: Geçmişle yüzleşmeden kaderi değiştirmek mümkün mü? Yoksa üzeri örtülen her mesele, bir sonraki kuşağın hayatında başka bir biçimde yeniden mi ortaya çıkıyor?

Bu açıdan film, Gabriel García Márquez'in Yüzyıllık Yalnızlık romanını da hatırlatıyor. Elbette iki eserin anlatı dünyası ve edebi yaklaşımı birbirinden farklı. Ancak kuşaklar boyunca devam eden aile hikayesi, kapalı bir coğrafyanın kendi kaderini yaratması, lanet duygusu ve gerçeküstünün gündelik hayatın içine sızması bakımından akraba bir atmosfer taşıyor. Özellikle Anadolu'nun kendine özgü mistik mirası, Karahan'ın dünyasında gerçek ile hayalin sınırlarını bulanıklaştırıyor.Cinler de bu anlatıda yalnızca korku unsuruna dönüşmüyor. Ailenin konuşamadığı, bastırdığı ve yüzleşmekten kaçındığı meselelerin görünür hale geldiği bir alan yaratıyor.

Bir yağlı boya tablosunun içinde

Filmin görsel dünyası ise üzerinde ayrıca durulmayı hak ediyor. Bazı sahnelerde karşımızda hareket eden bir filmden çok, içine girilmiş bir yağlı boya tablosu varmış hissine kapılıyoruz. Kadrajlar, ışık, mekân ve coğrafyanın ağırlığı bir araya gelerek güçlü bir atmosfer yaratıyor. Anadolu'nun sert doğası, yalnızca hikâyenin geçtiği yer değil, karakterlerin kaderini belirleyen başlı başına bir unsur haline geliyor. Zaten filmden ilhamla ressam Sait Mingü'nün filminin atmosferinden ve anlatısından yola çıkarak kendi sanatsal diliyle yorumladığı tablosu da boşuna değil. Ancak bu görsel zenginlik, anlatının zaman zaman dağılan yapısını her zaman toparlayamıyor. Filmin teknik ve estetik iddiası, dramatik bütünlüğünün önüne geçtiği anlarda seyirciyle arasına mesafe koyabiliyor.

Popüler oyuncularla gelen risk

Oyuncu kadrosunda ise benim için filmin en dikkat çekici isimlerinden biri kesinlikle İlhan Şen. Karakterinin iç dünyasını büyük jestlere, gösterişli çıkışlara ihtiyaç duymadan taşıyor. Sessizliği, bakışları ve beden diliyle filmin melankolik damarını güçlendiriyor. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde Erol Babaoğlu ile paylaştığı En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü de bu açıdan son derece yerinde buluyorum.Buna karşılık kadın oyuncu tercihleri ve bazı karakterlerin temsil biçimi konusunda aynı şeyi söylemek zor. Özellikle Tuba Ünsal'ın da aralarında bulunduğu bazı oyuncuların filmdeki varlığı, hikâyenin kurduğu taşra gerçekliğiyle yeterince bütünleşemiyor. Karakterlerin konuşma biçimlerinde yerel şivenin ve coğrafyaya ait dil özelliklerinin neredeyse hiç hissedilmemesi de bu mesafeyi artırıyor. Zaman zaman fazla şehirli, fazla cilalı ve filmin dünyasına dışarıdan eklenmiş bir oyunculuk hissi oluşuyor. Bu durum, hikâyenin inandırıcılığını zayıflatan tercihlerden biri.

Bütün kusurlarına rağmen...

Cinlerin Düğünü, kusursuz bir film değil. Hatta anlatmak istediği şeylerin büyüklüğüyle kendi anlatı kapasitesi arasında zaman zaman sıkışıp kalıyor. Fakat Antalya Altın Portakal seçkisinde izlediğim en eli yüzü düzgün, sinema dili ve derdi olan bir iki filmden biri olduğunu söyleyebilirim.Ferit Karahan'ın bu filmdeki en önemli başarısı, seyirciye hazır cevaplar sunmaması. Aileyi, köy hayatını, kutsalları, kaderi ve geçmişi tartışmaya açarken konforlu bir alan yaratmıyor. Bazen fazlasını anlatmaya çalışıyor, bazen kendi kurduğu dünyanın içinde tökezliyor ama sinemaya dair bir sözü olduğu çok açık.

Benim için Cinlerin Düğünü, bütün eksiklerine rağmen merak duygusunu canlı tutan bir film. Çünkü bazı yönetmenleri yalnızca kusursuz filmleriyle değil, sinemanın sınırlarını zorlama cesaretleriyle de takip etmek gerekiyor.Ferit Karahan sinemasını izlemeye devam edeceğiz. Bir sonraki filminde bu büyük anlatı arzusunu daha bütünlüklü bir hikayeyle buluşturmasını umarak…

Daha Fazlasını Göster